గత ఇరవై ఏళ్లలో దేశవ్యాప్తంగా దేవాలయాలు, పుణ్యక్షేత్రాలు, కుంభమేళాలు, పుష్కరాలు, ఇతర మతపరమైన కార్యక్రమాల వద్ద 20కి పైగా పెద్ద ప్రమాదాలు జరిగాయి. వీటిలో 1,200 మందికి పైగా మృతిచెందగా, వేలాది మంది గాయపడ్డారు. ఎక్కువమంది ఒకచోట గుమికూడటం ఈ ప్రమాదాలకు ఒక ముఖ్యమైన కారణమే అయినా, అదొక్కటే కారణం కాదు. గేట్లు, బారికేడ్లు, గోడలు, వంతెనలు, మెట్లు వంటి ఏర్పాట్లు సరిగా లేకపోవడం, ఒక్కసారిగా పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు కదలడం, విద్యుత్ ప్రమాదం లేదా దాని గురించి వ్యాపించిన భయం, వదంతులు, వర్షం, జారుడు మార్గాలు వంటి కారణాలు కూడా ప్రమాదాలను తీవ్రతరం చేశాయి. తాజాగా సోమవారం బీహార్లో జరిగిన ఘటన ఈ సమస్యను మరోసారి మన ముందుకు తెచ్చింది.
17 ఆగస్టు 2026 — అశోక్ధామ్ ఆలయం, లఖిసరాయ్, బీహార్: శ్రావణ మాసం మూడో సోమవారం కావడంతో అశోక్ధామ్ ఆలయానికి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వచ్చారు. ఉదయం వరుసగా రెండు రైళ్లు రావడంతో ఆలయం వద్ద గుమికూడిన వారి సంఖ్య ఒక్కసారిగా పెరిగింది. అదే సమయంలో విద్యుత్ స్తంభం పడిందన్న సమాచారం, విద్యుత్ తీగ నుంచి కరెంట్ వస్తోందన్న భయం వ్యాపించడంతో భక్తుల్లో ఆందోళన మొదలైంది. బారికేడ్లు ఒత్తిడికి కూలిపోవడంతో జనం ఒకరిపై ఒకరు పడిపోయారు. ఈ ఘటనలో 7 మంది మృతిచెందగా, 14 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. విద్యుత్ తీగ తెగడం, దానిపై ఏర్పడిన భయం, ఒక్కసారిగా పెరిగిన జనసంఖ్య, బారికేడ్లపై ఒత్తిడి కలిసి ప్రమాదానికి దారితీశాయి. అయితే పూర్తి కారణం దర్యాప్తు తర్వాతే నిర్ధారించాల్సి ఉంది.
16 జూలై 2026 — జగన్నాథ రథయాత్ర, పూరీ, ఒడిశా: రథయాత్ర సందర్భంగా భారీ సంఖ్యలో భక్తులు చేరిన సమయంలో జనసమూహంలో ఒక్కసారిగా ఒత్తిడి పెరిగింది. మొదట ఒకరు మృతిచెందినట్టు అధికారులు ప్రకటించగా, తరువాత మృతుల సంఖ్య 3కు చేరింది. వంద మందికి పైగా గాయపడ్డారు. ఎక్కువమంది ఒకేచోట గుమికూడటం, ఇరుకైన ప్రాంతంలో జన ప్రవాహాన్ని సరిగా నియంత్రించలేకపోవడం ప్రధాన కారణాలుగా కనిపించాయి.
31 మార్చి 2026 — శీతలామాత ఆలయం, నలందా, బీహార్: చైత్ర మాసం చివరి మంగళవారం సందర్భంగా ఆలయానికి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వచ్చారు. క్యూలో ఒత్తిడి పెరగడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 8 మంది మృతిచెందారు. ఎక్కువమంది ఒకేచోట ఉండటం, క్యూలో ఒత్తిడి పెరగడం, ఒక్కసారిగా జనం కదలడం ప్రమాదానికి కారణమయ్యాయి.
1 నవంబర్ 2025 — శ్రీ వెంకటేశ్వరస్వామి ఆలయం, కాశీబుగ్గ, శ్రీకాకుళం జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్: కార్తీక ఏకాదశి సందర్భంగా సుమారు 20 వేల నుంచి 25 వేల మంది భక్తులు ఆలయానికి వచ్చారు. ఆలయ సామర్థ్యం అందుకు చాలా తక్కువగా ఉండగా, క్యూలైన్ను నియంత్రించే ఇనుప గ్రిల్ కూలిపోవడంతో జనం ఒక్కసారిగా ముందుకు కదిలారు. ఈ ఘటనలో 9 మంది మృతిచెందారు. ఆలయ సామర్థ్యానికి మించి భక్తులు రావడం, ఇరుకైన మార్గం, క్యూలైన్ రైలింగ్ కూలిపోవడం ప్రధాన కారణాలు.
30 ఏప్రిల్ 2025 — సింహాచలం శ్రీ వరాహ లక్ష్మీనరసింహస్వామి ఆలయం, విశాఖపట్నం, ఆంధ్రప్రదేశ్: చందనోత్సవం సందర్భంగా నిజరూప దర్శనం కోసం భక్తులు క్యూలైన్లలో నిల్చున్న సమయంలో భారీ వర్షం, గాలుల మధ్య క్యూలైన్ పక్కన నిర్మించిన గోడ కూలిపోయింది. గోడ శిథిలాల కింద భక్తులు చిక్కుకున్నారు. ఈ ఘటనలో 7 మంది భక్తులు మృతిచెందారు, పలువురు గాయపడ్డారు. ఇది తొక్కిసలాట కాదు. అయితే భారీ మతపరమైన కార్యక్రమాల్లో గోడలు, క్యూలైన్లు, ఇతర నిర్మాణాల భద్రతను ముందుగానే పరిశీలించాల్సిన అవసరాన్ని ఈ ఘటన గుర్తుచేసింది.
29 జూన్ 2025 — గుండిచా ఆలయం సమీపం, పూరీ, ఒడిశా: రథయాత్ర సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు చేరిన సమయంలో జనసమూహంలో ఒక్కసారిగా ఒత్తిడి పెరిగింది. ఈ ఘటనలో 3 మంది మృతిచెందారు, సుమారు 50 మంది గాయపడ్డారు. ఎక్కువమంది ఒకేచోట గుమికూడటం, ఇరుకైన ప్రాంతంలో జన ప్రవాహాన్ని సరిగా నియంత్రించలేకపోవడం ప్రధాన కారణాలు.
3 మే 2025 — లైరాయ్ దేవి ఆలయం, షిర్గావ్, గోవా: లైరాయ్ జాత్ర సందర్భంగా సుమారు 30 వేల నుంచి 40 వేల మంది భక్తులు వచ్చారు. కొండవాలు ప్రాంతంలో కొందరు భక్తులు పడిపోవడంతో వెనుక ఉన్న జనం వారిపై పడిపోయారు. ఈ ఘటనలో 6 మంది మృతిచెందగా, 50 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. అధిక జనసాంద్రతతో పాటు వాలు ప్రాంతం, ఒక్కసారిగా పలువురు పడిపోవడం ప్రమాదాన్ని పెంచాయి.
29 జనవరి 2025 — మహా కుంభమేళా, ప్రయాగ్రాజ్, ఉత్తరప్రదేశ్: మౌని అమావాస్య సందర్భంగా త్రివేణి సంగమంలో పవిత్ర స్నానం కోసం భారీ సంఖ్యలో భక్తులు చేరారు. బారికేడ్ల వద్ద జనం ఎక్కువగా గుమికూడడంతో ఒత్తిడి పెరిగి తొక్కిసలాట జరిగింది. అధికారికంగా 30 మంది మృతిచెందగా, 60 మంది గాయపడ్డారు. ఎక్కువమంది ఒకేసారి ముందుకు కదలడం, బారికేడ్ల వద్ద ఏర్పడిన ఇరుకైన ప్రాంతం ప్రమాదాన్ని పెంచాయి.
8 జనవరి 2025 — తిరుపతి, ఆంధ్రప్రదేశ్: వైకుంఠ ఏకాదశి దర్శన టోకెన్ల కోసం సుమారు 2,500 మంది భక్తులు ఒకచోట గుమిగూడారు. గేటు తెరిచిన సమయంలో భక్తులు ఒక్కసారిగా ముందుకు కదలడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 6 మంది మృతిచెందారు, పలువురు గాయపడ్డారు. టోకెన్ల కోసం ఒకచోట ఎక్కువమంది గుమికూడటం, గేటు వద్ద ఒక్కసారిగా జన ప్రవాహం పెరగడం ప్రధాన కారణాలు.
2 జూలై 2024 — ఫుల్రాయి గ్రామం, హాథ్రస్ జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్: సత్సంగ్ ముగిసిన తరువాత భక్తులు భోలే బాబాగా పిలిచే నారాయణ్ సాకార్ హరి వాహనం వైపు ఒక్కసారిగా కదిలారు. అనుమతించిన సంఖ్య కంటే అనేక రెట్లు ఎక్కువగా ప్రజలు హాజరయ్యారు. సుమారు 2.5 లక్షల మంది అక్కడ ఉన్నట్టు అంచనా. ఈ ఘటనలో 121 మంది మృతిచెందారు. ఎక్కువమంది హాజరు కావడం, తగిన ప్రవేశ–నిష్క్రమణ మార్గాలు లేకపోవడం, కార్యక్రమం ముగిసిన వెంటనే పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు ఒకే దిశగా కదలడం ప్రధాన కారణాలు.
12 ఆగస్టు 2024 — బాబా సిద్ధేశ్వరనాథ్ ఆలయం, మఖ్దుమ్పూర్, జహానాబాద్ జిల్లా, బీహార్: శ్రావణ సోమవారం సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు వచ్చారు. ఆలయ ప్రవేశ ప్రాంతంలో తోపులాట జరగడంతో జనసమూహం ఒక్కసారిగా కదిలింది. ఈ ఘటనలో 7 మంది మృతిచెందారు. ఎక్కువమంది గుమికూడటంతో పాటు స్థానికంగా ఏర్పడిన తోపులాట ప్రమాదాన్ని తీవ్రతరం చేసింది.
1 జనవరి 2022 — వైష్ణోదేవి పుణ్యక్షేత్రం, కత్రా, జమ్మూ–కశ్మీర్: నూతన సంవత్సరం సందర్భంగా అర్ధరాత్రి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు ఆలయానికి వచ్చారు. ఇరుకైన ప్రవేశ మార్గంలో రెండు వర్గాల మధ్య తోపులాట, వివాదం ఏర్పడటంతో జనం ఒక్కసారిగా కదిలారు. ఈ ఘటనలో 12 మంది మృతిచెందారు. ఎక్కువమంది గుమికూడటం, ఇరుకైన మార్గం, ఆకస్మిక తోపులాట ప్రధాన కారణాలు.
15 అక్టోబర్ 2016 — రాజ్ఘాట్ వంతెన, వారణాసి, ఉత్తరప్రదేశ్: ఒక మతపరమైన కార్యక్రమానికి సుమారు లక్ష మంది హాజరయ్యారు. ఇరుకైన వంతెనపై పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు గుమికూడిన సమయంలో వంతెన కూలిపోతుందనే వదంతి వ్యాపించింది. భయంతో ప్రజలు పరుగులు తీయడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 24 మంది మృతిచెందారు. అధిక జనసాంద్రతకు వదంతి ప్రధాన కారణంగా మారింది.
14 జూలై 2015 — గోదావరి మహాపుష్కరాలు, రాజమండ్రి, ఆంధ్రప్రదేశ్: పుష్కరాల మొదటి రోజున కోటగుమ్మం పుష్కర ఘాట్ వద్ద లక్ష మందికిపైగా భక్తులు చేరారు. మూడు గేట్ల వైపు భక్తులు ఒకేసారి దూసుకెళ్లడంతో జనసమూహం అదుపు తప్పింది. ఈ ఘటనలో 29 మంది మృతిచెందారు. పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు హాజరు కావడంతో పాటు, గేట్ల వద్ద ఏర్పడిన ఇరుకైన మార్గం, ఒక్కసారిగా జనం ముందుకు కదలడం ప్రమాదానికి కారణమయ్యాయి.
10 ఆగస్టు 2015 — బైద్యనాథ్ ధామ్, దేవఘర్, జార్ఖండ్: శ్రావణ మాసంలో ఆలయ దర్శనం కోసం తెల్లవారుజామున పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు క్యూలో నిల్చున్నారు. గేట్లు తెరుచుకునే సమయంలో ముందుకు వెళ్లేందుకు భక్తులు పోటీపడటంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 11 మంది మృతిచెందగా, 50 మందికి పైగా గాయపడ్డారు. అధిక జనసాంద్రత, క్యూలోకి చొరబడే ప్రయత్నాలు, గేటు తెరవడంతో ఒక్కసారిగా పెరిగిన జన ప్రవాహం ప్రధాన కారణాలు.
25 ఆగస్టు 2014 — కామతానాథ్ ఆలయం, చిత్రకూట్, మధ్యప్రదేశ్: కామదగిరి ప్రదక్షిణ సందర్భంగా వేలాది మంది భక్తులు చేరారు. క్యూను నియంత్రించేందుకు ఏర్పాటు చేసిన తాడు బారికేడ్లు తెగిపోవడంతో జనం ఒక్కసారిగా కదిలారు. ఈ ఘటనలో 10 మంది మృతిచెందారు.
3 అక్టోబర్ 2013 — రతన్గఢ్ మాత ఆలయం, దతియా జిల్లా, మధ్యప్రదేశ్: నవరాత్రి సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు చేరారు. వంతెన కూలిపోతోందనే వదంతి వ్యాపించడంతో ప్రజలు భయంతో పరుగులు తీశారు. కొందరు నదిలో పడి మునిగిపోగా, మరికొందరు జనసమూహం కింద నలిగిపోయారు. ఈ ఘటనలో 115 మందికి పైగా మృతిచెందారు. అధిక జనసాంద్రతకు వదంతి ప్రధాన కారణంగా మారింది.
10 ఫిబ్రవరి 2013 — కుంభమేళా, అలహాబాద్ రైల్వే స్టేషన్, ఉత్తరప్రదేశ్: కుంభమేళాకు వచ్చిన యాత్రికులు తిరుగు ప్రయాణంలో పెద్ద సంఖ్యలో రైల్వే స్టేషన్కు చేరారు. ఫుట్ ఓవర్బ్రిడ్జ్ ప్రాంతంలో తీవ్ర జనసాంద్రత ఏర్పడింది. ఈ ఘటనలో 36 మంది మృతిచెందారు. రైల్వే స్టేషన్ సామర్థ్యానికి మించిన జనసమూహం, ఇరుకైన ప్రాంతంలో ఒకేసారి ఎక్కువమంది చేరడం ప్రధాన కారణం.
19 నవంబర్ 2012 — ఛఠ్ పూజ, అదాలత్గంజ్ ఘాట్, పాట్నా, బీహార్: ఛఠ్ పూజ సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు చేరిన సమయంలో తాత్కాలిక బాంబూ వంతెనకు సంబంధించిన సమస్య, దాంతో ఏర్పడిన గందరగోళం జనసమూహాన్ని ఒక్కసారిగా కదిలించింది. ఈ ఘటనలో 17 మంది మృతిచెందారు. మౌలిక సదుపాయాల బలహీనత, ఎక్కువమంది ఒకేచోట ఉండటం, భయాందోళన ప్రమాదానికి కారణమయ్యాయి.
14 జనవరి 2012 — హుస్సేన్ టెక్రీ షరీఫ్, రత్లాం, మధ్యప్రదేశ్: మతపరమైన కార్యక్రమం సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు చేరడంతో జనసమూహంలో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 12 మంది మృతిచెందారు. అధిక జనసాంద్రత, పరిమిత మార్గాల్లో జన ప్రవాహం ప్రధాన కారణాలు.
14 జనవరి 2011 — పుల్లుమేడు, శబరిమల, కేరళ: మకరజ్యోతి దర్శనం అనంతరం భక్తులు తిరుగు ప్రయాణంలో ఉన్న సమయంలో భారీ జనసాంద్రత మధ్య వాహనానికి సంబంధించిన గందరగోళం ఏర్పడింది. జనం అదుపు తప్పడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 102 మంది మృతిచెందారు. ఇరుకైన మార్గం, ఎక్కువమంది గుమికూడటం, వాహనం కారణంగా ఏర్పడిన ఆకస్మిక గందరగోళం ప్రధాన కారణాలు.
4 మార్చి 2010 — రామ్ జానకి ఆలయం, ప్రతాప్గఢ్ జిల్లా, ఉత్తరప్రదేశ్: కృపాళు మహరాజ్ నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో ఉచిత ఆహారం, దుస్తులు, పాత్రలు పంపిణీ చేస్తారన్న సమాచారంతో వేలాది మంది చేరారు. పంపిణీ ప్రాంతంలో ఎక్కువమంది గుమికూడడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 63 మంది మృతిచెందారు. ఇరుకైన ప్రదేశంలో ఒకేసారి పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు చేరడం ప్రధాన కారణం.
30 సెప్టెంబర్ 2008 — చాముండా దేవి ఆలయం, జోధ్పూర్, రాజస్థాన్: నవరాత్రి సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు చేరిన సమయంలో ఆలయంలో బాంబు ఉందన్న వదంతి వ్యాపించింది. భయంతో ప్రజలు ఒక్కసారిగా పరుగులు తీయడంతో ఇరుకైన మార్గాల్లో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 224 మంది మృతిచెందారు. ఎక్కువమంది గుమికూడటం, వదంతి కారణంగా ఒక్కసారిగా జనం పరుగులు తీయడం ప్రధాన కారణాలు.
3 ఆగస్టు 2008 — నైనా దేవి ఆలయం, బిలాస్పూర్ జిల్లా, హిమాచల్ ప్రదేశ్: శ్రావణ నవరాత్రి సందర్భంగా లక్ష మందికి పైగా భక్తులు కొండపై ఉన్న ఆలయానికి వచ్చారు. కొండచరియలు విరిగిపడుతున్నాయన్న వదంతి వ్యాపించడంతో భక్తులు భయంతో పరుగులు తీశారు. వర్షం, కొండ మార్గం, పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు గుమికూడటం పరిస్థితిని మరింత ప్రమాదకరంగా మార్చాయి. ఈ ఘటనలో 146 మంది మృతిచెందారు.
27 అక్టోబర్ 2007 — మహాకాళీ ఆలయం, పంచమహల్ జిల్లా, గుజరాత్: మతపరమైన ఉత్సవం సందర్భంగా వేలాది మంది భక్తులు ఇరుకైన మార్గంలో చేరడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 12 మంది మృతిచెందారు. ఎక్కువమంది గుమికూడటం, పరిమిత మార్గం ప్రధాన కారణాలు.
25 జనవరి 2005 — మంధర్దేవి ఆలయం, వై, మహారాష్ట్ర: మకర సంక్రాంతి సందర్భంగా మంధర్దేవి ఆలయానికి భారీ సంఖ్యలో భక్తులు చేరారు. ఆలయానికి వెళ్లే మెట్లు నూనె, కొబ్బరికాయల వల్ల జారుడుగా మారడంతో కొందరు భక్తులు జారిపడ్డారు. వెనుక నుంచి వస్తున్న జనసమూహం వారిపై పడటంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 265 మందికి పైగా మృతిచెందారు. ఇది దేశంలో జరిగిన అత్యంత ప్రాణాంతకమైన మతపరమైన జనసమూహ ప్రమాదాల్లో ఒకటి.
2003 ఆగస్టు — కుంభమేళా, నాసిక్, మహారాష్ట్ర: కుంభమేళా సందర్భంగా భారీ సంఖ్యలో భక్తులు ఒకేసారి కదలడంతో తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 39 మంది మృతిచెందారు, 125 మంది గాయపడ్డారు. ఎక్కువమంది గుమికూడటం, పరిమిత మార్గాల్లో జన ప్రవాహం ఒక్కసారిగా పెరగడం ప్రధాన కారణాలు.
17 నవంబర్ 2001 — శారదాదేవి ఆలయం, మైహర్, మధ్యప్రదేశ్: మతపరమైన పండుగ సందర్భంగా పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు చేరడంతో ఆలయ మార్గాల్లో జనసాంద్రత పెరిగి తొక్కిసలాట జరిగింది. ఈ ఘటనలో 5 మంది మృతిచెందారు.
ప్రమాదాలు చెబుతున్న పాఠం :
ఈ ఘటనలన్నింటినీ చూస్తే ఎక్కువమంది రావడం లేదా ఒకచోట గుమికూడటం ఒక్కటే తొక్కిసలాటకు కారణం కాదు. అది ప్రమాదానికి అనుకూలమైన పరిస్థితిని సృష్టిస్తుంది. ఆ సమయంలో ఒక చిన్న సమస్య ఎదురైతే—విద్యుత్ తీగ తెగిపడటం, గోడ కూలడం, బారికేడ్ విరగడం, గేటు తెరవడం, ఎవరో కిందపడటం, వంతెన కూలుతుందనే వదంతి రావడం, వర్షంతో మార్గం జారుడుగా మారడం—జనం ఒక్కసారిగా ఒకే దిశలో కదిలితే ప్రమాదం ప్రాణాంతకంగా మారుతుంది.
అందుకే దేవాలయాలు, పుష్కరాలు, కుంభమేళాలు, రథయాత్రలు, జాతరలు వంటి కార్యక్రమాల్లో ఎంతమంది వస్తారో ముందుగానే అంచనా వేసి, ఆ ప్రాంతం ఎంతమందిని సురక్షితంగా మోయగలదో నిర్ణయించాలి. ప్రవేశం, నిష్క్రమణ మార్గాలను వేరు చేయాలి. బారికేడ్లు, గేట్లు, గోడలు, మెట్లు, వంతెనలు, విద్యుత్ వ్యవస్థలను ముందుగానే తనిఖీ చేయాలి. అత్యవసర పరిస్థితిలో ప్రజలు ఎటువైపు వెళ్లాలో స్పష్టంగా చెప్పే సమాచార వ్యవస్థ ఉండాలి. వదంతులు వ్యాపించినప్పుడు వెంటనే అధికారిక ప్రకటన చేయాలి. ముఖ్యంగా ఒక వ్యక్తి కిందపడినప్పుడు లేదా ఏదైనా ప్రమాదం జరిగినప్పుడు మొత్తం జనసమూహం ఒక్కసారిగా కదలకుండా ఆపగల వ్యవస్థ ఉండాలి.
కామెంట్లు (0)