మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్ ఇంకా కొనసాగడం ‘జాతీయ అవమానం’

* ‘ఇండియా@80’ ఉద్యమాన్ని ప్రారంభించిన సఫాయీ కర్మాచారీ ఆందోళన్

న్యూఢిల్లీ: దేశంలో చేతితో మలం ఎత్తే (మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్) అమానుష పద్ధతి పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోయిందన్న ప్రభుత్వ ప్రకటనలను పటాపంచలు చేస్తూ, సఫాయీ కర్మాచారీ ఆందోళన్ (SKA) సెప్టెంబర్ 1న ఢిల్లీలో ఒక ప్రత్యేక కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. ఈ కార్యక్రమంలో ఉత్తరప్రదేశ్, మధ్యప్రదేశ్, బీహార్, జమ్మూ-కాశ్మీర్ రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చిన బాధితులు హాజరై, పొడి మరుగుదొడ్లను శుభ్రం చేయడం మరియు చేతులతో మలాన్ని ఎత్తడం వంటి తమ దారుణ అనుభవాలను వెల్లడించారు.

ఈ కార్యక్రమానికి సుప్రీంకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తులు జస్టిస్ మదన్ లోకూర్, జస్టిస్ సుధాన్షు ధులియా, పాట్నా హైకోర్టు మాజీ న్యాయమూర్తి జస్టిస్ అంజనా ప్రకాష్‌లతో పాటు పలువురు సామాజిక కార్యకర్తలు హాజరయ్యారు. ప్రభుత్వం ఈ వ్యవస్థ రద్దయిందని చెప్తున్నప్పటికీ, క్షేత్రస్థాయిలో మహిళలు నేటికీ ఈ అమానుష పనికి ఎందుకు బలవుతున్నారనే ప్రశ్నను బాధితుల సాక్ష్యాలు స్పష్టం చేశాయి.

‘ఇండియా@80’ ప్రచారం ప్రారంభం

దేశంలో నేటికీ మహిళలతో పొడి మరుగుదొడ్లను శుభ్రం చేయించడం, మానవ వ్యర్థాలను ఎత్తించడం జరుగుతోందని, ఇది కులవివక్ష, పితృస్వామ్యం, బానిసత్వ వ్యవస్థలో భాగమని SKA మండిపడింది. భారత్ తన 80వ స్వాతంత్ర్య సంవత్సరంలోకి అడుగుపెడుతున్న తరుణంలో, ఈ అమానుష ఆచారాన్ని పూర్తిగా రూపుమాపేందుకు సఫాయీ కర్మాచారీ ఆందోళన్ ‘ఇండియా@80’ పేరుతో ఏడాది పొడవునా సాగే జాతీయస్థాయి ప్రచారాన్ని ప్రారంభించింది.

SKA జాతీయ కన్వీనర్ బెజవాడ విల్సన్ మాట్లాడుతూ... "స్వాతంత్ర్యం వచ్చి 80 ఏళ్లు దాటుతున్నా, ఈ దురాచారం ఇంకా ఉందనడానికి ఆధారాలు చూపించడానికి ప్రజలు ఢిల్లీకి రావాల్సి రావడం ప్రభుత్వాల మానసిక స్థితికి అద్దం పడుతోంది. నేను 16 ఏళ్ల వయసులో ప్రారంభించిన పోరాటం, 60 ఏళ్లు వచ్చినా ఇంకా ముగియలేదు" అని తీవ్ర ఆవేదన వ్యక్తం చేశారు. కేంద్ర ప్రభుత్వం తక్షణమే దీనిపై స్పందించి, ఈ ఏడాదిలోనే మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్‌ను శాశ్వతంగా అంతం చేసేందుకు స్పష్టమైన కార్యాచరణ అమలు చేయాలని ఆయన అల్టిమేటం ఇచ్చారు.

బాధితుల హృదయవిదారక అనుభవాలు

• ముస్సీ దేవి (70), ఉత్తరప్రదేశ్: "నా జీవితమంతా ఇతరుల మలాన్ని ఎత్తడానికే సరిపోయింది. నేను కన్నుమూసేలోపల ఈ పద్ధతి అంతమవ్వాలి."

• అంగూరీ బాయి, మధ్యప్రదేశ్: "14 ఏళ్లకే పెళ్లయ్యాక నా అత్తగారు నన్ను ఈ పనిలోకి తీసుకెళ్లారు. అప్పటినుంచి ఈ నరకాన్ని అనుభవిస్తున్నాను. మాకు దీని నుంచి విముక్తి కావాలి."

• చాంజోతియా దేవి, బీహార్: "15 ఏళ్ల వయసు నుండి పొడి మరుగుదొడ్లు శుభ్రం చేస్తున్నాను. రాబోయే తరాలైనా ఈ అమానుష ఆచారం నుండి విముక్తి పొందాలి."

• ముజఫర్ అహ్మద్ షేక్, జమ్మూ-కాశ్మీర్: "మా ప్రాంతంలో ఇది పెద్ద ఎత్తున జరుగుతున్నా, సామాజిక ఒత్తిడి మరియు భయం కారణంగా ఎవరూ బయటకు చెప్పలేకపోతున్నారు."

చట్టాలు ఉన్నా మారని పరిస్థితి: న్యాయమూర్తులు, నిపుణులు

కార్యక్రమంలో పాల్గొన్న పలువురు ప్రముఖులు ఈ దురాచారంపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు:

• జస్టిస్ మదన్ లోకూర్: ప్రభావిత వర్గాలు, SKA ఎంతో కాలంగా సుప్రీంకోర్టు వరకు వెళ్లి న్యాయపోరాటం చేస్తున్నప్పటికీ, ఈ పద్ధతి ఇంకా పూర్తిగా నిర్మూలించబడకపోవడం విచారకరం.

• జస్టిస్ సుధాన్షు ధులియా: తలపై మలం మోసే పరిస్థితి ఎంత భయానకంగా ఉంటుందో ప్రతి పౌరుడూ ఆలోచించాలని, దీనికి తక్షణ ముగింపు పలకాలని పేర్కొన్నారు.

• జస్టిస్ అంజనా ప్రకాష్: కేవలం చట్టాలు చేసినంత మాత్రాన సమస్య తీరదని, జాతీయ గీతం మరియు జాతీయ చిహ్నాల పట్ల చూపే గౌరవంతో పాటు ఈ అమానుష ఆచారాన్ని అంతం చేయడంపై కూడా సమాజం తీవ్రత చూపాలని దీనిని 'జాతీయ నింద'గా అభివర్ణించారు.

• ఉషా రామనాథన్ (న్యాయ నిపుణురాలు): దీనిని కేవలం పారిశుధ్యం లేదా ఉపాధి కోణంలో కాకుండా, అస్పృశ్యత (కులాధారిత వివక్ష) కోణంలో చూసినప్పుడే పరిష్కారం సాధ్యమవుతుందన్నారు.

భవిష్యత్ కార్యాచరణ

మాన్యువల్ స్కావెంజింగ్, పొడి మరుగుదొడ్లను పూర్తిగా తొలగించడం, బాధితులకు పునరావాసం కల్పించడం మరియు కులవివక్షపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని ‘ఇండియా@80’ ద్వారా డిమాండ్ చేశారు. కార్యక్రమం ముగింపులో ప్రముఖ అర్థశాస్త్రవేత్తలు జయతి ఘోష్, అతుల్ సూద్, సామాజిక కార్యకర్తలు అంజలి భరద్వాజ్, నిఖిల్ డే, ప్రముఖ అడ్వకేట్ బృందా గ్రోవర్‌లతో సహా పలువురు పౌర సమాజ ప్రతినిధులు ఈ అమానుష ఆచారాన్ని దేశం నుండి త్వరలోనే తుడిచిపెట్టడానికి ప్రతిజ్ఞ పూనారు.