గాజాలో మారణహోమాన్ని అడ్డుకోవాల్సిన బాధ్యత అంతర్జాతీయ సమాజంపై ఉందని, దానికి తగిన చర్యలు తీసుకోకపోవడం నేరంలో భాగస్వామిగా మారడమేనని ఐక్యరాజ్యసమితి విచారణ సంఘం మాజీ అధ్యక్షురాలు నవనీతమ్‌ ‘నవి’ పిళ్లై స్పష్టం చేశారు. ఇజ్రాయిల్‌ సాగిస్తున్న దాడులపై ఆమె చేసిన వ్యాఖ్యలు అంతర్జాతీయంగా చర్చకు దారితీశాయి. ఈ విమర్శలను ఇజ్రాయిల్‌ తీవ్రంగా వ్యతిరేకించినా ఆమె వెనక్కి తగ్గలేదు. వివక్షకు వ్యతిరేకంగా, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ కోసం దశాబ్దాలుగా పోరాడుతున్న ఆమెకు 2026 నోబెల్‌ శాంతి బహుమతి లభించింది. దక్షిణాఫ్రికాలో వర్ణవివక్షను ఎదుర్కొంటూ న్యాయవాదిగా ప్రస్థానం ప్రారంభించిన ఆమె, అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థలో కీలక బాధ్యతలు నిర్వహించే స్థాయికి ఎదిగారు. యుద్ధాల్లో మహిళలపై జరిగే లైంగిక హింసను అంతర్జాతీయ నేరాల పరిధిలో గుర్తించడంలోనూ కీలక పాత్ర పోషించారు.
నవనీతమ్‌ ‘నవి’ పిళ్లై 1941 సెప్టెంబర్‌ 23న దక్షిణాఫ్రికాలోని డర్బన్‌లో భారతీయ తమిళ మూలాలున్న పేద కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తాత భారతదేశం నుంచి దక్షిణాఫ్రికాకు వలస వెళ్లి చెరకు తోటల్లో పనిచేశారు. తండ్రి బస్సు డ్రైవర్‌. ఆర్థిక అసమానతలు, వర్ణవివక్ష బలంగా ఉన్న సమాజంలో ఆమె బాల్యం గడిచింది. అసమానతలను ప్రశ్నించాలంటే చట్టంపై అవగాహన అవసరమని భావించిన ఆమె చిన్నప్పుడే న్యాయవాది కావాలని నిర్ణయించుకున్నారు. అయితే పేదరికం, సామాజిక వివక్ష ఆమె లక్ష్యానికి అడ్డంకులుగా నిలిచాయి.
పిల్లలందరూ ఉన్నత విద్య చదవాలన్నది ఆమె తల్లిదండ్రుల ఆకాంక్ష. ఆర్థిక ఇబ్బందుల మధ్య చందాలు పోగుచేసి ఆమెను నాటాల్‌ విశ్వవిద్యాలయంలో చదివించారు. న్యాయశాస్త్ర పట్టా పొందిన తర్వాత వృత్తిని ప్రారంభించేందుకు ఆమె అనేక అవరోధాలను ఎదుర్కొన్నారు. నల్లజాతి మహిళ కావడం, వివాహిత కావడం వంటి కారణాలతో కొన్ని సంస్థలు ఆమెకు అవకాశాలు నిరాకరించాయి. 2011లో ఆస్ట్రేలియన్‌ మానవ హక్కుల కమిషన్‌కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో జాతి, వర్గం, లింగం అనే మూడు అంశాల్లో వివక్షను ఎదుర్కొన్నట్లు ఆమె గుర్తుచేసుకున్నారు.
అవకాశాల కోసం పోరాటం
1967లో నాటాల్‌ ప్రాంతంలో సొంత న్యాయవాద సంస్థను ప్రారంభించిన ఆమె, వివక్షకు వ్యతిరేకంగా పోరాడుతున్న కార్యకర్తలకు అండగా నిలిచారు. రాజకీయ ఖైదీల హక్కుల కోసం వాదించారు. ఖైదీలకు న్యాయవాదిని సంప్రదించే హక్కు, న్యాయమైన విచారణ పొందే అవకాశం కల్పించేందుకు కృషి చేశారు. ఒక మహిళ న్యాయవాద సంస్థను ఎక్కువ కాలం నడపలేదంటూ విమర్శించినవారికి తన పనితీరుతోనే సమాధానమిచ్చారు. 1995లో దక్షిణాఫ్రికా హైకోర్టు న్యాయమూర్తిగా నియమితులవడం ఆమె ప్రస్థానంలో కీలక మైలురాయి. ఒకప్పుడు నల్లజాతి మహిళ అనే కారణంతో అవకాశాలు నిరాకరించిన వ్యవస్థలోనే న్యాయమూర్తిగా బాధ్యతలు చేపట్టడం చారిత్రక పరిణామం. వ్యక్తిగతంగా ఎదుర్కొన్న వివక్షను ఆమె తన ఎదుగుదలతో ముగించలేదు. సమాజంలో అణచివేతకు గురవుతున్నవారికి న్యాయం అందించడమే తన బాధ్యతగా భావించారు.
మహిళలకు న్యాయం
రువాండా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్‌ ట్రిబ్యునల్‌లో న్యాయమూర్తిగా పనిచేసిన సమయంలో యుద్ధాల్లో మహిళలపై జరిగే లైంగిక హింసను అంతర్జాతీయ నేరాల పరిధిలో గుర్తించడంలో నవనీతమ్‌ కీలక పాత్ర పోషించారు. యుద్ధాల్లో హత్యలకు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యంతో పోలిస్తే అత్యాచారాన్ని తక్కువ తీవ్రత కలిగిన నేరంగా చూసే ధోరణిని ఆమె ప్రశ్నించారు. 1998లో అకాయేసు కేసు విచారణలో భాగంగా వెలువడిన చారిత్రక తీర్పులో ఆమె పాత్ర కీలకమైంది. ఒక జాతి లేదా సమూహాన్ని నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో అత్యాచారం, లైంగిక హింసకు పాల్పడితే అవి మారణహోమంలో భాగం కావచ్చని ఆ తీర్పు స్పష్టం చేసింది. అంతర్జాతీయ న్యాయ చరిత్రలో ఇది ముఖ్యమైన మైలురాయిగా నిలిచింది.
2016లో ఇచ్చిన ఓ ఇంటర్వ్యూలో గృహహింసకు గురైన మహిళలు తన దగ్గరకు వచ్చి ఏడుస్తుంటే మొదట్లో కోపం వచ్చేదని నవనీతమ్‌ చెప్పారు. తాను ఎన్నో అవరోధాలను అధిగమించి ఈ స్థాయికి వచ్చినప్పుడు వారు అలా బలహీనంగా కనిపించడం తనకు నచ్చేది కాదని వివరించారు. అయితే కాలక్రమంలో బాధితుల అనుభవాలే తన ఆలోచనలను మార్చాయని గుర్తించారు. ఆ మహిళలు తన కళ్లు తెరిపించారని, తన జీవితంలో నేర్చుకున్న అనేక పాఠాలను వారే నేర్పించారని ఆమె పేర్కొన్నారు. బాధితుల పట్ల సానుభూతి చూపడం మాత్రమే కాకుండా, వారి అనుభవాలను అర్థం చేసుకుని న్యాయవ్యవస్థ స్పందించేలా చేయడం కూడా అవసరమని ఆమె ప్రయాణం తెలియజేస్తుంది.
ప్రపంచానికి గొంతుక
2008 నుంచి 2014 వరకు ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల హైకమిషనర్‌గా బాధ్యతలు నిర్వహించిన నవనీతమ్‌ ప్రపంచవ్యాప్తంగా హక్కుల ఉల్లంఘనలపై గళమెత్తారు. మహిళలపై హింస, జాతి వివక్ష, వలసదారుల హక్కులు, రాజకీయ స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలను అంతర్జాతీయ వేదికలపై ప్రస్తావించారు. అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వాలను ప్రశ్నించడం వల్ల విమర్శలు ఎదురైనా వెనక్కి తగ్గలేదు. మహిళలపై లైంగిక హింస కేసుల్లో విచారణలు, శిక్షలతోపాటు బాధితుల అవసరాలకూ న్యాయప్రక్రియలో ప్రాధాన్యం ఉండాలని ఆమె స్పష్టం చేశారు.
మానవ హక్కులు అంటే యుద్ధం, హత్యలు, నిర్బంధం వంటి అంశాలకే పరిమితం కాదని ఆమె పలుమార్లు గుర్తుచేశారు. ఆకలి నుంచి విముక్తి, విద్య, ఆరోగ్యం, గృహవసతి, సమాన అవకాశాలు కూడా మానవ గౌరవంలో భాగమేనని చెప్పారు. గాజాలో జరుగుతున్న హింసపై ఆమె చేసిన వ్యాఖ్యలు కూడా ఇదే నిబద్ధతకు నిదర్శనం. అంతర్జాతీయ సమాజం మారణహోమాన్ని నిరోధించేందుకు చర్యలు తీసుకోవాలని ఆమె చేసిన పిలుపు, మానవ హక్కుల పరిరక్షణలో దేశాల బాధ్యతను మరోసారి ముందుకు తెచ్చింది.
నవి పిళ్లై ప్రస్థానం వ్యక్తిగత విజయాల కథ మాత్రమే కాదు. వివక్షను ఎదుర్కొన్న అనుభవాలను సమాజ మార్పు కోసం ఉపయోగించుకున్న న్యాయవాది ప్రయాణం. చట్టాన్ని సాధనంగా చేసుకుని అన్యాయాన్ని ప్రశ్నించడం, బాధితుల గొంతుకను ప్రపంచానికి వినిపించడం, అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థలో మహిళలపై హింసకు గుర్తింపు తీసుకురావడం ఆమె కృషిలో ముఖ్యమైన అంశాలు. నోబెల్‌ శాంతి బహుమతి ఆమె దశాబ్దాల పోరాటానికి దక్కిన అంతర్జాతీయ గుర్తింపు.
కామెంట్‌లు (0)