ఒక స్నేహితురాలితో కాఫీ తాగుతూ మాట్లాడుతున్నప్పుడు అనుకోకుండా మీ మోచేయి కప్పుకు తగిలి, కాఫీ అంతా ఆమె కొత్త ఫోన్పై ఒలికిపోయిందనుకోండి. మీకు చాలా బాధగా ఉంటుంది. వెంటనే క్షమాపణ చెబుతారు. ఫోన్ను తుడుస్తారు. ఆ తర్వాత అపరాధ భావనతో ఆమెకు కొన్ని రోజులపాటు దూరంగా ఉండవచ్చు. కానీ ‘నాకు చాలా బాధగా ఉంది’ అని అనుకోవడం మాత్రమే మనలో ఏం జరుగుతుందో పూర్తిగా చెప్పదు. ఫోన్ పాడుచేశానన్న అపరాధ భావన, ఇబ్బందికరమైన పరిస్థితి ఏర్పడిందన్న సిగ్గు, స్నేహితురాలు ఇక తనను క్షమించదేమో అన్న భయం... ఇవన్నీ వేర్వేరు భావాలు. వాటిని విడివిడిగా గుర్తించగలిగితే మనం ఏం చేయాలో కూడా స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. అపరాధ భావన ఫోన్ను కొత్తది కొని ఇవ్వాలనిపించవచ్చు. సిగ్గు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోవాలనిపించవచ్చు. స్నేహితురాలు దూరమవుతుందేమో అన్న భయం అయితే మాత్రం ఆమెను కలిసి మాట్లాడాలని అనిపించవచ్చు. అంటే మనకు ఏం అనిపిస్తుందో స్పష్టంగా తెలుసుకుంటే, దానికి తగినట్టుగా ఎలా స్పందించాలో కూడా తెలుస్తుంది.
అమెరికాలోని నార్త్ఈస్టర్న్ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన లీసా ఫెల్డ్మన్ బారెట్ మన భావాలను రంగులతో పోలుస్తారు. ఒకరికి ఎరుపు అనే ఒక్క రంగే కనిపిస్తే, మరొకరికి అదే ఎరుపులో ఎన్నో ఛాయలు కనిపిస్తాయి. మన భావాలు కూడా అంతే. కొందరికి కోపం, బాధ, భయం అన్నీ కలిపి ‘బాగోలేదు’ అనే ఒకే భావంగా అనిపించవచ్చు. మరికొందరు కోపం, చిరాకు, అసహనం మధ్య తేడాను గుర్తించగలరు. ఇక్కడ విషయం కొత్త కొత్త పదాలు నేర్చుకోవడం కాదు. మనకు ఇప్పుడు ఎందుకు బాధగా ఉందో తెలుసుకోవడం. ‘నాకు బాధగా ఉంది’ అని మాత్రమే అనుకుంటే దానికి కారణం ఒంటరితనం కావొచ్చు, అవమానం కావొచ్చు, నిరాశ కావొచ్చు, అసంతృప్తి కావొచ్చు, భవిష్యత్తుపై భయం కావొచ్చు. కారణం ఏదో తెలుసుకుంటే దానికి తగిన పని చేయవచ్చు. ఒంటరిగా అనిపిస్తే ఎవరినైనా కలిసి మాట్లాడవచ్చు. ఎవరిపైనైనా అసంతృప్తిగా ఉంటే వారితో మాట్లాడుకోవచ్చు. భవిష్యత్తుపై భయంగా ఉంటే ముందుగానే ఒక ప్రణాళిక వేసుకోవచ్చు. అయితే ప్రతి భావానికీ పరిష్కారం వెతకాల్సిన అవసరం లేదు. కొన్నిసార్లు ‘నేను ఇప్పుడు దుఃఖంగా ఉన్నాను’ అని గుర్తించడం, ఆ బాధను కొంతసేపు అలాగే అనుభవించడానికి మనల్ని మనం అనుమతించుకోవడమే సరిపోతుంది.
మనలో ఏ భావం ఉందో స్పష్టంగా గుర్తించగలిగినవారు కష్టమైన పరిస్థితులను కొంత మెరుగ్గా ఎదుర్కొంటారని కొన్ని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. అయితే భావాలకు పేర్లు పెట్టడం వల్లే సమస్యలు పరిష్కారం అయిపోవు. భావం ఏమిటో స్పష్టంగా తెలిస్తే తరువాత ఏం చేయాలో స్పష్టత వస్తుంది. ఈ సాధనను చాలా సులభంగా మొదలుపెట్టవచ్చు. ‘బాధగా ఉంది’, ‘ఒత్తిడిగా ఉంది’, ‘చిరాకుగా ఉంది’, ‘అలసిపోయాను’ అని మనం తరచుగా అంటుంటాం. అలా అన్నప్పుడు కాసేపు ఆగి, ‘నాకు ఇప్పుడు ఎందుకు ఒత్తిడిగా ఉంది?’ అని మనల్ని మనమే అడగాలి. పని సరిగ్గా చేయలేనేమో అన్న భయమా? ఎవరూ సహాయం చేయడం లేదన్న కోపమా? ఎవరినైనా నిరాశపరుస్తానన్న ఆందోళనా? కారణం తెలుసుకుంటే మనలో ఏం జరుగుతుందో అర్థమవుతుంది.
భావాలను గుర్తించే అలవాటును మనం ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడే మొదలుపెట్టడం మంచిది. రోజంతా జరిగిన ఒక సంఘటనను రాత్రి గుర్తుచేసుకుని, ‘అప్పుడు నాకు ఏమనిపించింది? ఆ భావం వల్ల నేను ఏం చేయాలనుకున్నాను?’ అని ఆలోచించవచ్చు. అయితే ప్రతి విషయాన్ని మళ్లీ మళ్లీ తవ్వి చూడాల్సిన అవసరం లేదు. అలా చేస్తే సమస్య గురించి అతిగా ఆలోచించే పరిస్థితి రావచ్చు. కొన్ని నిమిషాలు ఆలోచించి, తర్వాత దాన్ని వదిలేయాలి. పుస్తకాలు చదవడం, సినిమాలు చూడడం, ఇతరులతో మాట్లాడటం ద్వారా కూడా మన భావాలను బాగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. ఒక కథలోని పాత్రకు నిజంగా కోపంగా ఉందా? లేక తనను మోసం చేశారన్న బాధ ఉందా? ఉద్యోగం పోయిన వ్యక్తి బాధపడుతున్నాడా? లేక అందరి ముందు అవమానంగా అనిపిస్తోందా? ఇలా ఆలోచించడం వల్ల మనలోని భావాలను కూడా మరింత స్పష్టంగా గుర్తించడం నేర్చుకుంటాం. నమ్మకమైన వ్యక్తితో మన సమస్యను చెప్పి, ‘నేను చెబుతున్న దాంట్లో నీకు ఏ భావం కనిపిస్తోంది?’ అని అడిగినా కొత్త కోణం కనిపించవచ్చు. బాధ అనే భావనపై అవగాహన పెరిగేకొద్దీ, సమస్య ఎదురైనప్పుడు ఎలా స్పందించాలో కూడా మనకు బాగా తెలుస్తుంది.
కామెంట్లు (0)