ప్రభుత్వ ఉద్యోగాన్ని హోదాగా, అధికారాన్ని ఆధిపత్యంగా, పదవిని వ్యక్తిగత ప్రయోజనాలకు అవకాశంగా భావించే ధోరణి పెరుగుతున్న నేటి కాలంలో రిటైర్డ్ ఐఎఎస్‌ అధికారి ఎస్‌.ఆర్‌.శంకరన్‌ జీవితం అందరికీ మార్గదర్శకం. ఒక అధికారి తన అధికారాన్ని పేదల కోసం ఎంత సమర్థంగా ఉపయోగించవచ్చు? ప్రభుత్వ చట్టాలు, సంక్షేమ పథకాలు అట్టడుగు ప్రజల జీవితాల్లో ఎలాంటి మార్పు తీసుకురావాలి? సామాజిక అసమానతలను రూపుమాపడంలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగం ఎలాంటి పాత్ర పోషించాలి? వంటి అనేక అంశాలలో శంకరన్‌ జీవితం ఆచరణాత్మక సమాధానం ఇస్తుంది.
నిరాడంబర జీవితం – నిస్వార్థ ప్రజాసేవ
సాంప్రదాయ బ్రాహ్మణ కుటుంబంలో జన్మించిన ఎస్‌.ఆర్‌.శంకరన్‌ తన జీవితాన్ని పేదలు, దళితులు, గిరిజనులు, బలహీన వర్గాల అభ్యున్నతికి అంకితం చేశారు.
సాధారణంగా ప్రభుత్వ పదవుల్లో ఉన్నవారు పదవీ విరమణ తర్వాత సంపాదించిన ఆస్తులు, హోదా, పరిచయాల గురించి చర్చించుకుంటారు. కానీ శంకరన్‌ పేరు చర్చకు వచ్చినప్పుడు మనకు గుర్తొచ్చేది ఆయన కూడబెట్టిన సంపద కాదు; ప్రజల కోసం చేసిన సేవ. నిరాడంబర జీవనం, వ్యక్తిగత ప్రయోజనాల కంటే సామాజిక బాధ్యతకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం, అణగారిన ప్రజల పట్ల సున్నితమైన దృక్పథం ఆయన వ్యక్తిత్వానికి ప్రత్యేక గుర్తింపు తెచ్చాయి.
ప్రజాసేవ అనేది ప్రసంగాల్లో చెప్పే మాట కాదు; మన జీవన విధానంలో ప్రతిఫలించాల్సిన విలువ అని ఆయన నిరూపించారు. పేదల కష్టాలను దూరం నుంచి చూసి సానుభూతి ప్రకటించడం ఒక పద్ధతి. వారి మధ్యకు వెళ్లి, వారి సమస్యలను అర్థం చేసుకుని, ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్ని కదిలించి పరిష్కారం చూపడం మరో పద్ధతి. శంకరన్‌ రెండో మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు.
చట్టాలు కాగితాలకే పరిమితం కాకూడదు
మన దేశంలో పేదల సంక్షేమం కోసం ఎన్నో చట్టాలు రూపొందించారు. భూమి లేని వ్యవసాయ కార్మికులకు భూమి పంపిణీ, వెట్టిచాకిరీ నిర్మూలన, దళితులు–గిరిజనుల రక్షణ, విద్య, ఉపాధి, గృహవసతి, సామాజిక భద్రత కోసం పలు పథకాలు అమలులోకి వచ్చాయి. అయినప్పటికీ, చట్టాలు ఉండటం ఒక విషయం; వాటి ఫలితాలు అర్హులైన ప్రజలకు చేరడం మరో విషయం.
భూమిలేని పేదలకు భూమి – ఆత్మగౌరవానికి పునాది
భారతదేశంలో భూమి కేవలం ఆస్తి కాదు. అది జీవనాధారం, ఆర్థిక స్వతంత్రత, సామాజిక గౌరవం, భవిష్యత్తుపై భరోసా. తరతరాలుగా భూమి లేకుండా ఇతరుల పొలాల్లో పనిచేస్తూ బతికే కుటుంబాలకు భూమి దక్కడం వారి జీవితాల్లో మౌలిక మార్పుకు దారితీయగలదు.
భూమి కొద్దిమంది చేతుల్లో కేంద్రీకృతమై ఉండటం, భూమిలేని పేదలు జీవనోపాధి కోసం ఆధిపత్య వర్గాలపై ఆధారపడటం గ్రామీణ అసమానతలకు ప్రధాన కారణాల్లో ఒకటి. ఈ పరిస్థితిని మార్చాలంటే భూ సంస్కరణలు, అసైన్డ్‌ భూముల రక్షణ, సాగు సౌకర్యాలు, రుణాలు, ఉపాధి అవకాశాలు సమర్థంగా అమలుకావాలి.
పేదల సంక్షేమాన్ని కేవలం తాత్కాలిక ఆర్థిక సాయానికి పరిమితం చేయకూడదు. వారు తమ కాళ్లపై తాము నిలబడే పరిస్థితులు కల్పించాలి. భూమి, విద్య, ఉపాధి, గృహవసతి, ఆరోగ్యం వంటి మౌలిక అవసరాలు అందుబాటులోకి రావాలి. అట్టడుగు ప్రజలకు హక్కులు అందించడంలో ప్రభుత్వ వ్యవస్థ చురుకైన పాత్ర పోషించాలనే దృక్పథం శంకరన్‌ సేవా జీవితంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
దళితులు, గిరిజనుల అభివృద్ధి ప్రభుత్వ బాధ్యత
భారత రాజ్యాంగం సమానత్వాన్ని హామీ ఇచ్చింది. అంటరానితనం, కుల వివక్ష, దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా చట్టపరమైన రక్షణలను కల్పించింది. అయినప్పటికీ, రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చి దశాబ్దాలు గడిచినా కుల ఆధారిత వివక్ష అనేక రూపాల్లో కొనసాగుతోంది. దళితులు, గిరిజనులు భూమి, విద్య, ఉపాధి, నివాసం, సామాజిక గౌరవం కోసం పోరాడాల్సిన పరిస్థితులు ఇంకా ఉన్నాయి.
ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వ అధికారులు కేవలం ఫైళ్లను పరిశీలించే వ్యక్తులుగా ఉండకూడదు. చట్టాల వల్ల లబ్ధి పొందాల్సిన ప్రజలకు ఆ ప్రయోజనాలు అందుతున్నాయా లేదా అని పరిశీలించాలి. నిధులు కేటాయించడమే కాకుండా, అవి నిర్దేశించిన వర్గాల అభివృద్ధికే ఖర్చవుతున్నాయా అని పర్యవేక్షించాలి. వివక్ష, దోపిడీ, అన్యాయం ఎదురైనప్పుడు బాధితులకు న్యాయం అందేలా చర్యలు తీసుకోవాలి.
ఎస్‌.ఆర్‌. శంకరన్‌ వంటి అధికారుల సేవా దృక్పథం మనకు చెప్పే విషయం ఇదే.
అధికారమంటే ఆధిపత్యం కాదు – బాధ్యత
ప్రజాస్వామ్యంలో అధికారం ప్రజల నుంచి వస్తుంది. ప్రజల పన్నులతో ప్రభుత్వ యంత్రాంగం నడుస్తుంది. అందువల్ల ప్రభుత్వ పదవుల్లో ఉన్నవారు ప్రజలకు జవాబుదారీగా ఉండాలి. ముఖ్యంగా పేదలు, నిరక్షరాస్యులు, సామాజికంగా వెనుకబడిన ప్రజలు తమ హక్కుల కోసం కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సిన పరిస్థితి ఉండకూడదు.
ప్రభుత్వ కార్యాలయానికి వచ్చిన పేదవాడిని గౌరవంగా చూడటం, అతని సమస్యను ఓపికగా వినడం, న్యాయంగా పరిష్కరించడం చిన్న విషయాలుగా కనిపించవచ్చు. కానీ ప్రజాస్వామ్య పాలనలో ఇవే అత్యంత కీలకమైన విలువలు. అధికారాన్ని ప్రజల సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ఉపయోగించినప్పుడే అది ప్రజాసేవ అవుతుంది.
నేడు ప్రభుత్వ పథకాల అమలులో పారదర్శకత, సామాజిక న్యాయం, జవాబుదారీతనం మరింత అవసరం. సంక్షేమ పథకాల ప్రచారం కంటే వాటి ఫలితాలపై దృష్టి పెట్టాలి. లబ్ధిదారుల జాబితాల్లో నిజమైన అర్హులకు స్థానం కల్పించాలి. పేదల హక్కులను అడ్డుకునే అవినీతి, వివక్ష, నిర్లక్ష్యంపై చర్యలు తీసుకోవాలి. ఎస్‌.ఆర్‌. శంకరన్‌ వంటి వ్యక్తుల నుంచి అధికారులు, పాలకులు నేర్చుకోవాల్సిన ముఖ్యమైన పాఠం ఇదే.
/నేడు ఎస్‌.ఆర్‌.శంకరన్‌ జయంతి/
వ్యాసకర్త: అండ్ర మాల్యాద్రి
కులవివక్ష వ్యతిరేక పోరాట సంఘం (కె.వి.పి.ఎస్‌) రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి,
సెల్‌: 9490300366 )
కామెంట్‌లు (0)