సెప్టెంబరు 19న ప్రపంచవ్యాప్తంగా ‘సాఫ్ట్వేర్ ఫ్రీడమ్ డే’ను జరుపుకుంటున్నాం. మానవాళి దైనందిన జీవితంలో ఉచిత, స్వేచ్ఛా సాఫ్ట్వేర్ తెచ్చే సానుకూల మార్పులపై అవగాహన పెంచేందుకు ‘సాఫ్ట్వేర్ ఫ్రీడమ్ ఇంటర్నేషనల్’ సంస్థ ఈ కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తోంది. అయితే, ఇది కేవలం సాంకేతిక నిపుణుల ఉత్సవం మాత్రమే కాదు; డిజిటల్ ప్రపంచంలో పౌర హక్కులు, జ్ఞాన ప్రజాస్వామ్యీకరణపై సామాజిక చైతన్యాన్ని రగిలించే ఒక విప్లవాత్మక ఉద్యమం.
విజ్ఞానం ఏ ఒక్కరి సొత్తూ కాదు, అది సమాజ సంపద అనేదే స్వేచ్ఛా జ్ఞాన ఉద్యమం (Free Knowledge Movement) ప్రధాన సిద్ధాంతం. డిజిటల్ యుగంలో మన డేటాయే కొత్త ఉత్పత్తి సాధనంగా మారింది. ఈ డేటా కొద్దిమంది కార్పొరేట్ల చేతుల్లో కేంద్రీకృతమైనప్పుడు, వారు మన ఆలోచనలను, రాజకీయ అభిప్రాయాలను, చివరకు మన కొనుగోలు అలవాట్లను కూడా శాసించే స్థితికి చేరుకుంటారు. ఇది వ్యక్తిగత గోప్యతకు, సమాచార భద్రతకు తీవ్ర ముప్పు.
స్వేచ్ఛా సాఫ్ట్వేర్ - ప్రజల ప్రత్యామ్నాయం:
రిచర్డ్ స్టాల్మన్ ప్రతిపాదించిన నాలుగు సూత్రాలు—సాఫ్ట్వేర్ను ఉపయోగించడం, అధ్యయనం చేయడం, మార్చడం మరియు పంచుకోవడం—కేవలం సాంకేతిక నియమాలు కావు. అవి జ్ఞాన స్వేచ్ఛా ప్రకటనలు. లాభాపేక్షే ధ్యేయంగా సాగుతున్న 'సర్వైలెన్స్ క్యాపిటలిజం' (నిఘా పెట్టుబడిదారీ విధానం) కాలంలో స్వేచ్ఛా సాఫ్ట్వేర్ ప్రజల పక్షాన నిలుస్తుంది. కేరళ రాష్ట్రం ఉచిత సాఫ్ట్వేర్ ద్వారా డిజిటల్ లైసెన్స్ రుసుముల భారం లేకుండా ప్రభుత్వ విద్యను ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లడమే దీనికి ప్రత్యక్ష నిదర్శనం.
ఇదే తరహా పంచుకునే సంస్కృతిని ఇతర రంగాలకూ విస్తరించాలి. ఓపెన్ ఎడ్యుకేషనల్ రీసోర్సెస్ (OER) ద్వారా విజ్ఞానాన్ని అందరికీ అందుబాటులోకి తేలాలి. అలాగే ఓపెన్ హార్డ్వేర్, ప్రభుత్వ రంగంలో డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (DPI)లను ప్రోత్సహించడం ద్వారా కార్పొరేట్ ముఠాల గుత్తాధిపత్యానికి అడ్డుకట్ట వేయవచ్చు.
ఏఐ యుగంలో కొత్త సవాళ్లు :
ప్రస్తుతం ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) విస్తరిస్తున్న వేళ మనం మరిన్ని క్లిష్టమైన సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాం. నేటి ప్రధాన ఏఐ నమూనాలు పారదర్శకత లేని 'బ్లాక్ బాక్స్ల'గా మారాయి. లక్షలాది మంది ఉమ్మడిగా సృష్టించిన జ్ఞానంతో, వారి అనుమతి లేకుండానే ఈ మోడళ్లను శిక్షణ ఇస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, ఈ సమాచారంలో ఉండే పక్షపాతాలు, అంతర్జాతీయ రాజకీయాంశాలపై ఏఐ ఇచ్చే సమాధానాలు ఏకపక్షంగా, కొన్ని బహుళజాతి శక్తుల ప్రయోజనాలకు కొమ్ముకాసేలా ఉన్నాయనే విమర్శలు ఉన్నాయి.
సాంకేతిక పరిజ్ఞానం వల్ల పెరిగే ఉత్పాదకత, శ్రమ ఆదా కేవలం కార్పొరేట్ లాభాలుగా మారకూడదు; అవి సామాన్య కార్మికుడి జీవన ప్రమాణాలను మెరుగుపరచాలి.
ఈ కార్పొరేట్ ఆధిపత్య పోరాటంలో 'ఓపెన్ సోర్స్ ఏఐ' మాత్రమే సరైన పరిష్కారం. ఏఐ నమూనాల డేటాసెట్లు, నిర్మాణాలు పారదర్శకంగా ఉండాలి. సాంస్కృతిక, భాషా వైవిధ్యాన్ని గౌరవించే ప్రజా యాజమాన్య ఏఐ ప్లాట్ఫారమ్లు రావలసిన అవసరం ఉంది. డిజిటల్ సార్వభౌమత్వాన్ని కాపాడుకుంటూ, విజ్ఞానాన్ని ప్రజల పక్షాన నిలబెట్టేందుకు ఈ ‘సాఫ్ట్వేర్ ఫ్రీడమ్ డే’ సందర్భంగా ప్రతి ఒక్కరూ పునరంకితం కావాలి.
-leftviews.in సౌజన్యంతో...
కామెంట్లు (0)