బాల్యం భరోసా కోరుతోంది!

‘నా రోజు.. నా హక్కులు.. నా భవిష్యత్తు’ సాధనకు సోషలిస్ట్ ప్రత్యామ్నాయమే ఏకైక మార్గం. “ఒక దేశం ఎంత పురోగమించిందో చెప్పాలంటే, ఆ దేశం తన పిల్లల పట్ల ఎలా వ్యవహరిస్తోందో, వారికి ఎటువంటి భవిష్యత్తును ఇస్తోందో చూడాలి.” - రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ (సోవియట్ యూనియన్ సందర్శన అనంతరం) అన్నారు. మానవ జీవితంలో అత్యంత అపురూపమైన, మరుపురాని సుందర ఘట్టం ‘బాల్యం’. ప్రతి మనిషి భవిష్యత్తుకు బాల్యమే పునాది ఇరుసు. పక్షులను, జంతువులను, చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతినీ, సమస్త మానవాళినీ ఎటువంటి హెచ్చుతగ్గులు, కులమతాల తారతమ్యాలు లేకుండా ప్రేమించగలిగే అమాయకమైన, నిర్మలమైన మనస్సు ఒక్క పిల్లలకే ఉంటుంది. అయితే, నేటి నయా ఉదారవాద, పెట్టుబడిదారీ సమాజంలో ఆ సున్నితమైన బాల్యం తీవ్ర ప్రమాదంలో పడింది. ఈ సంవత్సరం బాలల దినోత్సవ థీమ్ “My Day. My Rights. My Future.” (నా రోజు. నా హక్కులు. నా భవిష్యత్తు). ఇది కేవలం ఒక నినాదం కాదు. నేడు స్కూలు స్థాయిలో ఉన్న ‘జెన్ ఆల్ఫా (Gen Alpha)’ తరం పిల్లలు తమ జీవించే హక్కు కోసం, చదువుకునే హక్కు కోసం ఎక్కుపెడుతున్న నిలదీతలకు ప్రతీక!

ఈనాటి జెన్-ఆల్ఫా తరం పిల్లలు భారతదేశంలో లేవనెత్తుతున్న ప్రశ్నలకు, ఆందోళనలకు ప్రతిధ్వని. ప్రతి జీవికి జీవించే హక్కు ఉంటుంది. ఆ హక్కు కోసం అది మరణించే వరకూ పోరాడుతుంది. మనిషి కూడా అంతే. తల్లి గర్భంలో నుంచి ఎదుగుతున్న ప్రతి దశలో సవాళ్లు ఎదురవుతాయి. వాటిని దాటుకుంటూ ముందుకు సాగడమే జీవితం. అటువంటి ప్రధాన ఘట్టం — బాల్యం. బాల్యం మనిషికి మరుపురాని ఉత్సాహాన్ని, కలలను, ప్రేమను అందించే ఇరుసు వంటిది. “నీ బాల్యం ఎలా గడిచింది?” అనే ప్రశ్నపైనే నీ భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంటుందని తత్వవేత్తలు చెప్పారు.

కార్పొరేటీకరణ కోరల్లో చిద్రమవుతున్న బాల్యం

నేడు మనదేశంలో విద్యావ్యవస్థ తీవ్రమైన ప్రైవేటీకరణ, కార్పొరేటీకరణ వైపు వెళ్లిపోయింది. విద్య వ్యాపార సరుకుగా మారడంతో సమాజంలో తీవ్ర అసమానతలు ఏర్పడ్డాయి. ఒకవైపు అత్యంత ఖరీదైన చదువులు, మరోవైపు మౌలిక వసతులు లేని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు. పశువుల దొడ్లను తలపించే గదులు, తలుపులు లేని మరుగుదొడ్లు, తాగునీరు లేని వాతావరణం, అరకొర ఉపాధ్యాయుల మధ్య పేద, దిగువ మధ్యతరగతి పిల్లల బాల్యం నలిగిపోతోంది. చదువుతో పాటు కళలు, వినోదం, శారీరక-మానసిక దారుఢ్యాన్ని ఇవ్వలేని విద్య ఉట్టి ‘అవిటి బాల్యాన్నే’ మిగిలిస్తుంది. ఆ లోపం జీవితాంతం వారిని వెంటాడుతూనే ఉంటుంది.

మరోవైపు, ప్రశ్నించే తత్వాన్ని పెంపొందించాల్సిన విద్యా విధానాలు బానిస మనస్తత్వాన్ని నూరిపోస్తున్నాయి. శాస్త్రీయ ఆలోచనలకు బదులు అశాస్త్రీయ భావాలు, మూఢనమ్మకాలు, విద్వేషాలను నూరిపోస్తూ పసి హృదయాల మధ్య గోడలు కడుతున్నారు. దీనికి తోడు సోషల్ మీడియా సాలిగూడు ప్రమాదకరమైన నేర ప్రవృత్తికి, హింసకు దారితీస్తోంది.

నేడు ఆ బాల్యమే ప్రమాదంలో పడింది. దేశంలో విద్యావ్యవస్థ, విధానాలు, ప్రైవేటీకరణ, కార్పొరేటీకరణ కారణంగా బాల్యం చిద్రమవుతోంది. సున్నితమైన మనసుతో ప్రకృతిని, పక్షులను, జంతువులను, ప్రతి ఒక్కరినీ ప్రేమించగలిగేది బాల్యం. ఎలాంటి హెచ్చుతగ్గులు చూడకుండా అందరూ తనవాళ్లే అనుకునే అంత ప్రేమను పంచుతుంది.

పిల్లలు ప్రశ్నిస్తే తప్పేంటి?

"పిల్లలకు చదువుకునే వయసులో రోడ్లెక్కే అవసరమేంటి? వారి అవసరాలు తల్లిదండ్రులు చూసుకుంటారు కదా!" అని కొందరు ప్రశ్నించవచ్చు. కానీ, పిల్లలే ఈ దేశానికి గుండెకాయ! వారు ఆనందంగా లేకపోతే దేశం ఎలా ఆనందంగా ఉంటుంది? వారు స్కూల్లో సంతోషంగా చదువుకోలేకపోతే ఆ చదువు వారికి ఏమి నేర్పుతుంది? పసి హృదయాలపై కులం, మతం, విద్వేషాలు చిమ్మితే ఆ హృదయం ఏమి కావాలి? ఎవరితో స్నేహం చేయాలి? ఎవరితో కలిసి ఆడుకోవాలి? ఎవరితో సంతోషం పంచుకోవాలి?

స్కూల్లో టీచర్ రాకపోతే అడగకూడదా? పాఠం సరిగ్గా చెప్పకపోతే అడగకూడదా? మధ్యాహ్న భోజనం సరిగా పెట్టకపోతే అడగకూడదా? మంచినీళ్లు, మరుగుదొడ్లు లేకపోతే అడగకూడదా? ఇవే ప్రశ్నలు నేడు జెన్-ఆల్ఫా తరంలో తలెత్తుతున్నాయి. తమ ప్రాథమిక హక్కుల కోసం ‘జెన్ ఆల్ఫా’ పిల్లలు వేస్తున్న ఈ ప్రశ్నలు సమంజసమైనవి. చదువు అంటే కేవలం మార్కులు, ర్యాంకులు కాదు; తమ చుట్టూ ఉన్న సమాజాన్ని తర్కించడం, ప్రశ్నించడం నేర్చుకోవడమే అసలైన విద్య.

ప్రశ్నించే తత్వం బదులు బానిస మనస్తత్వం

పిల్లల్లో ప్రశ్నించే తత్వాన్ని పెంపొందించాల్సిన చదువు నేడు బానిస మనస్తత్వాన్ని పెంచుతోంది. శాస్త్రీయ భావజాలం చుట్టూ అల్లుకోవాల్సిన విద్య, అశాస్త్రీయ భావాలు, సోషల్ మీడియా ప్లాట్‌ఫారాలు తెలియకుండానే వాళ్లను సాలిగూడులా చుట్టుకుంటున్నాయి. తప్పు చేయమని పురికొల్పుతున్నాయి. నేరం చేయమని ఆహ్వానిస్తున్నాయి.

ఈ తప్పు ఎవరిది? పాఠశాలలదా? కుటుంబాలదా? ప్రభుత్వానిదా? సమాజానిదా? మనం ఎటువంటి బాల్యాన్ని మన పిల్లలకు ఇస్తున్నామనే దాన్నిబట్టి మన భవిష్యత్తు తరం ఆధారపడి ఉంటుంది. కేవలం చదువు మాత్రమే కాదు — కళలు, వినోదం, శారీరక-మానసిక ఆరోగ్యం ఇవేవీ ఇవ్వని బాల్యం అవిటి బాల్యంగా మిగిలిపోతుంది. ఆ అవిటితనం జీవితాంతం వారిని వెంటాడుతుంది. వారి సాంఘిక, కుటుంబ జీవితాన్ని ప్రభావితం చేస్తుంది.

అసమానతల సమాజం బాల్యానికి భరోసా ఇవ్వదు

సమిష్టి తత్వం, సహకారం, సహనం, సమానత్వం వంటి లక్షణాలు సమాజం ద్వారానే బాలలకు లభిస్తాయి. ముఖ్యంగా ప్రభుత్వాలు బాలలపై, విద్యపై పెట్టే ఖర్చు, విధానాల రూపకల్పనపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఒకే సమాజంలో అత్యధిక డబ్బు పెట్టుకునే విద్య ఒకవైపు, ఉచిత విద్య మరొకవైపు ఉన్న అసమాన సమాజంలో దేనికి ప్రాధాన్యత ఉంటుంది? ఎవరికి అవకాశాలు ఎక్కువ ఉంటాయి?

అందరికీ సమాన అవకాశాలు ఉండే సమాజం మాత్రమే బాల్యాన్ని అత్యంత అద్భుతంగా, అపురూపంగా చూస్తుంది. అలాంటి సమాజంలో బాల్యం పౌష్టికాహార లోపంతో, సౌకర్యాల లేమితో, పేదరికంతో, హింసతో, అసమానతలతో ఉండదు. అసమానతలతో కూడిన సమాజం పిల్లల భవిష్యత్తుకు భరోసా ఇవ్వదు. అది హింసను ప్రేరేపిస్తుంది. నేర ప్రవృత్తిని పెంచుతుంది.

నెహ్రూ సైంటిఫిక్ టెంపర్

భారతదేశ మొదటి ప్రధాని పండిట్ జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ జయంతిని మనం బాలల దినోత్సవంగా జరుపుకుంటున్నాం. రాజ్యాంగంలో ‘శాస్త్రీయ దృక్పథం (Scientific Temper)’ ని పొందుపరచడంలో నెహ్రూ కీలకపాత్ర పోషించారు. సమాజ ప్రగతికి పిల్లల్లో శాస్త్రీయ ఆలోచనలు పెరగడం అత్యంత ఆవశ్యకం. బాలల దినోత్సవం అంటే కేవలం ఒక్క రోజు వేడుక, మిఠాయిల పంపిణీ కాదు. పిల్లలను స్వేచ్ఛగా మాట్లాడనివ్వాలి, ఎదగనివ్వాలి. పిల్లలు కూడా తమ హక్కులను తెలుసుకోవాలి. మాట్లాడాలి. గళం విప్పాలి. ప్రతి దాన్ని తర్కించి “ఇది ఎందుకు ఇలా జరుగుతోంది?” అని ప్రశ్నించాలి.

‘చిల్డ్రన్స్ క్లబ్‌లు (బాలల నేస్తాలు)’ పరిష్కారం..

ప్రతి గ్రామంలో, ప్రతి బస్తీలో, ప్రతి వీధిలో పిల్లలతో చిల్డ్రన్స్ క్లబ్‌లు ఏర్పాటు చేయాలి. ప్రజాస్వామ్య బద్ధంగా ఒక సంస్థ కట్టుబాట్లకు లోబడి, పదిమందితో కలిసి ఎలా ఉండాలో బాల్యం నుంచే నేర్పించాలి. సమిష్టి తత్వం, నాయకత్వ లక్షణాలు, సామాజిక సేవా స్పృహ, పరమత సహనం, సమానత్వ భావాలను పెంపొందించాలి. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర వ్యాప్తంగా ఒత్తిడితో కూడుకున్న విద్యా విధానానికి ప్రత్యామ్నాయంగా, పిల్లలు స్వేచ్ఛగా తమ ఆలోచనలను పంచుకునేలా ఇటువంటి వేదికలను విస్తృతంగా ఏర్పాటు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. పనిచేసే హృదయం ఉన్న పెద్దవాళ్లు వందలమంది ముందుకు రావాలి. బాల్యం కోల్పోకుండా, ఒత్తిడితో కూడిన విద్య నుంచి పిల్లలకు ప్రత్యేక వేదికలు ఏర్పాటు చేయాలి. తల్లిదండ్రులు, స్థానికులు అందరూ భాగస్వామ్యంతో పిల్లల పండుగను కేవలం ఒకరోజు పండుగలా కాకుండా, పిల్లలందరూ సమిష్టిగా తమ ఆలోచనలను పంచుకునే, సమిష్టిగా ఎదిగే, ధైర్యం-భరోసా పొందే విధంగా నిర్వహించడమే నిజమైన బాలల దినోత్సవం.

పిల్లలు తమ హక్కులను తెలుసుకుని, తర్కించి, మాట్లాడే స్వేచ్ఛ ఉన్నప్పుడే "నా రోజు.. నా హక్కులు.. నా భవిష్యత్తు" అనే నినాదం సార్థకమవుతుంది. పిల్లల పట్ల బాధ్యత కలిగిన, అసమానతలు లేని సమాజాన్ని నిర్మించుకోవడమే మనం వారికి ఇచ్చే నిజమైన భరోసా. అటువంటి సుందర బాల్యం కోసం అందరూ సమిష్టిగా బాలలలో శాస్త్రీయ ఆలోచన అనేది సమాజం ముందడుగుకు సూచన. అశాస్త్రీయ భావాలు, మూఢవిశ్వాసాలు సమాజంలో దోపిడీని మరింత పెంచుతాయి. పిల్లల హక్కులు, నాణ్యమైన విద్య, మంచి ఆరోగ్యం, బాలకార్మికుల నిర్మూలన, ప్రతి బిడ్డకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం గురించి సమాజంలో అవగాహన పెంచడమే ఈ రోజు ఉద్దేశం. సమానత్వం, సమభావం అనే ఆలోచనను వారిలో తీసుకురావాలి. దీనికి అందరూ సహకరించాలని కోరుతున్నాను.

లాభాపేక్ష సమాజం vs ప్రత్యామ్నాయ సోషలిస్ట్ భరోసా

పెట్టుబడిదారీ, లాభాపేక్ష సమాజం పిల్లలను కేవలం భవిష్యత్తు ‘వినియోగదారులుగా’ మాత్రమే చూస్తుంది. అసమానతలతో కూడిన సమాజం పిల్లల భవిష్యత్తుకు ఎన్నటికీ భరోసా ఇవ్వలేదు. అది హింసను, నేర ప్రవృత్తిని మాత్రమే ప్రేరేపిస్తుంది. దీనికి ప్రత్యామ్నాయమే సోషలిస్ట్/సమానత్వ వ్యవస్థ. సోషలిస్ట్ సమాజంలో పిల్లల పోషణ, నాణ్యమైన ఉచిత విద్య, వైద్యం, వినోదం, సంరక్షణ బాధ్యతను సమష్టిగా ప్రభుత్వమే వహిస్తుంది. పౌష్టికాహార లోపం, పేదరికం, బాలకార్మిక వ్యవస్థ, అసమానతలు లేని సుందరమైన వాతావరణాన్ని పిల్లలకు అందిస్తుంది. ఫిన్లాండ్ వంటి దేశాల అనుభవాలు కూడా ప్రభుత్వమే విద్యకు పూర్తి బాధ్యత వహించినప్పుడు బాల్యం ఎంత అద్భుతంగా వికసిస్తుందో రుజువు చేస్తున్నాయి. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ సోవియట్ యూనియన్‌ను సందర్శించినప్పుడు అక్కడి సోషలిజం పిల్లల పట్ల చూపే అపారమైన ప్రేమను, చేస్తున్న కృషిని చూసి ముగ్ధులై అనేక బాలల సాహిత్య రచనలు చేశారు.

ఈ ప్రపంచంలోనే అటువంటి సుందరమైన సమాజాలు బాలలకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ సోవియట్ యూనియన్ సందర్శించిన తర్వాత “ఏ దేశమైనా అభివృద్ధి చెందిందని చెప్పాలంటే ఆ దేశం తన బాలలకు ఏం చేస్తుందనేదాన్ని ఆధారంగా చెప్పవచ్చు” అని అన్నారు. సోషలిస్ట్ వ్యవస్థలో బాలల పట్ల, విద్య పట్ల చేసిన కృషి ఆయనను ఎంతగానో ప్రేరేపించింది. అనంతరం ఆయన అనేక బాలల సాహిత్య రచనలు చేశారు.

సోషలిస్ట్ వ్యవస్థలోనే ప్రభుత్వం, సమాజం కలిసి పిల్లలకు అన్ని రకాల హక్కులు, సౌకర్యాలు కల్పిస్తాయి. అటువంటి సమాజమే పిల్లలకు నిజమైన భరోసా ఇస్తుంది. అసమానతలతో కూడిన సమాజం ఎన్నడూ ఇవ్వదు.

ramaprabha