ప్రతి సంవత్సరం జులై 17న ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్జాతీయ న్యాయదినోత్సవం (International Justice Day)ను జరుపుకుంటారు. 2026 సంవత్సరానికి ప్రతిపాదిత భావన "న్యాయ వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయడం, మానవ గౌరవాన్ని, శాంతిని కాపాడడం" నేటి ప్రపంచ పరిస్థితులకు ఎంతో సందర్భోచితంగా ఉంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న యుద్ధాలు, సరిహద్దు వివాదాలు, రాజకీయ అస్థిరత, ఉగ్రవాదం, సాంకేతిక దుర్వినియోగం, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు వంటి పరిణామాలు అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థ సామర్థ్యాన్ని మరింతగా పరీక్షిస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ICJ) పాత్ర, దాని అధికారాలు, పరిమితులు, ప్రపంచంలో జరుగుతున్న యుద్ధాలపై దాని నిర్ణయాలు, వాటి ప్రభావం వంటి అంశాలు నేడు అత్యంత ప్రాధాన్యత సంతరించుకున్నాయి.
అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (International Court of Justice – ICJ) ఐక్యరాజ్యసమితి యొక్క ప్రధాన న్యాయ అంగం. దీని ప్రధాన కార్యాలయం నెదర్లాండ్స్లోని హేగ్ నగరంలోని Peace Palaceలో ఉంది.
ప్రధానంగా రెండు అధికారాలు..
1. సభ్యదేశాల మధ్య తలెత్తే అంతర్జాతీయ వివాదాలపై తీర్పులు ఇవ్వడం (Contentious Jurisdiction).
2. ఐరాస జనరల్ అసెంబ్లీ, భద్రతా మండలి లేదా ఇతర అధికారిక సంస్థలు కోరిన న్యాయపరమైన ప్రశ్నలపై సలహా అభిప్రాయాలు (Advisory Opinions) ఇవ్వడం.
అయితే, దేశాల మధ్య వివాదాలపై విచారణ జరపాలంటే సంబంధిత దేశాలు న్యాయస్థాన అధికార పరిధిని అంగీకరించి ఉండాలి. సలహా అభిప్రాయాలు చట్టపరంగా ఖచ్చితమైనవి కావు. అయినప్పటికీ అవి అంతర్జాతీయ చట్ట అభివృద్ధికి, ప్రపంచ దేశాల విధానాల రూపకల్పనకు కీలక మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయి.
ఇజ్రాయిల్–పాలస్తీనా విషయంలో..
ఇజ్రాయిల్–పాలస్తీనా వివాదం అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ముందుకొచ్చిన అత్యంత క్లిష్టమైన, సుదీర్ఘ మైన న్యాయ వివాదాల్లో ఒకటి. ఈ సమస్యలో భూభాగ ఆక్రమణ, మానవ హక్కులు, స్వయం నిర్ణయాధికారం, అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టం, ఐరాస తీర్మానాలు వంటి అనేకాంశాలు పరస్పరం ముడిపడి ఉన్నాయి.
2024 జులై 19 సలహాత్మక అభిప్రాయం..
అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం 2024 జులై 19న ఐక్యరాజ్యసమితి జనరల్ అసెంబ్లీ కోరిన ప్రశ్నలకు సమాధానంగా ఒక చారిత్రాత్మక సలహా అభిప్రాయం (Advisory Opinion) ను వెలువరించింది. ఇందులో న్యాయస్థానం పలు కీలక అంశాలను స్పష్టం చేసింది.
తూర్పు జెరూసలెంతో సహా ఆక్రమిత పాలస్తీనా భూభాగాలపై ఇజ్రాయిల్ కొనసాగిస్తున్న ఆక్రమణ అంతర్జాతీయ చట్టానికి విరుద్ధమని పేర్కొంది.
ఆక్రమిత ప్రాంతాలపై కొనసాగుతున్న చట్టవిరుద్ధ చర్యలను వీలైనంత త్వరగా ముగించి, అక్కడి నుండి వెంటనే ఉపసంహరించుకోవాలని అభిప్రాయపడింది.
ఆక్రమిత ప్రాంతాల్లో కొత్త స్థిరనివాసాల నిర్మాణాన్ని వెంటనే నిలిపివేయాలని, ఇప్పటికే ఉన్న స్థిరనివాసాల వల్ల ఏర్పడిన చట్టవిరుద్ధ పరిస్థితిని తొలగించే చర్యలు చేపట్టాలని పేర్కొంది.
ఆక్రమణ కారణంగా నష్టపోయిన పాలస్తీనియన్లు, సంస్థలకు తగిన పరిహారం చెల్లించాల్సిన బాధ్యత ఇజ్రాయిల్పై ఉందని అభిప్రాయపడింది.
ఏ దేశమూ ఈ ఆక్రమణను చట్టబద్ధంగా గుర్తించకూడదని, దానిని కొనసాగించడానికి ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా సహకరించకూడదని పేర్కొంది. అలాగే, అంతర్జాతీయ చట్టానికి అనుగుణంగా ఈ చట్టవిరుద్ధ పరిస్థితిని ముగించేందుకు అన్ని దేశాలు సహకరించాలని సూచించింది.
ఈ సలహా అభిప్రాయం చట్టపరంగా బంధనాత్మకమైనది కాకపోయినా, అంతర్జాతీయ చట్ట చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన నిర్ణయాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది. ఇది పాలస్తీనా అంశంపై అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థ వైఖరిని మరింత స్పష్టంగా ప్రతిబింబించింది.
దక్షిణాఫ్రికా దాఖలు చేసిన మారణహోమం (Genocide) కేసు..
దక్షిణాఫ్రికా 2023 డిసెంబరులో, 1948 Genocide Convention ఉల్లంఘన జరిగిందని ఆరోపిస్తూ ఇజ్రాయిల్పై అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానంలో కేసు దాఖలు చేసింది. గాజాలో జరుగుతున్న సైనిక చర్యలు పాలస్తీనియన్లపై మారణహోమానికి దారితీస్తున్నాయని దక్షిణాఫ్రికా వాదించింది.
ఈ కేసులో న్యాయస్థానం తుది తీర్పు ఇవ్వలేదు. అయితే విచారణ పూర్తయ్యే వరకు పరిస్థితి మరింత దిగజారకుండా ఉండేందుకు పలు తాత్కాలిక చర్యలు (Provisional Measures) తీసుకోవాలని ఇజ్రాయిల్ను ఆదేశించింది.
అందులో ముఖ్యమైనవి:
గాజాలో మారణహోమానికి దారితీసే చర్యలను నిరోధించేందుకు అవసరమైన అన్ని చర్యలు తీసుకోవాలి.
మానవతా సహాయం గాజాలోకి చేరేందుకు అనుకూల పరిస్థితులు కల్పించాలి.
మారణహోమానికి సంబంధించిన ఆధారాలను ధ్వంసం చేయకుండా సంరక్షించాలి.
న్యాయస్థానం ఇచ్చిన ఆదేశాల అమలుపై నిర్దిష్ట గడువులో నివేదిక సమర్పించాలి.
తదనంతరం 2024లో కూడా పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకొని న్యాయస్థానం మరిన్ని తాత్కాలిక ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ముఖ్యంగా రఫా (Rafah) ప్రాంతంలో సైనిక చర్యల నేపథ్యంలో పౌరుల రక్షణకు అవసరమైన చర్యలు తీసుకోవాలని స్పష్టం చేసింది.
అయితే ఈ ఆదేశాలకు కొన్ని పరిమితులు ఉన్నాయి. న్యాయస్థానం ఇజ్రాయిల్ను ప్రత్యక్షంగా కాల్పుల విరమణ (Ceasefire) ప్రకటించాలని ఆదేశించలేదు. సైనిక చర్యలను పూర్తిగా నిలిపివేయాలని కూడా స్పష్టమైన ఆదేశం ఇవ్వలేదు. ఇవి తుది తీర్పులు కావు; విచారణ పూర్తయ్యేందుకు ఇంకా అనేక సంవత్సరాలు పట్టే అవకాశం ఉంది.
అమెరికా–ఇజ్రాయిల్–ఇరాన్ విషయంలో..
ఇజ్రాయిల్–ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు 2025 జూన్లో తీవ్రరూపం దాల్చాయి. ఇజ్రాయిల్, ఇరాన్లోని పలు సైనిక, అణు సంబంధిత కేంద్రాలపై దాడులు నిర్వహించింది. అనంతరం ఇరాన్ కూడా క్షిపణులు, డ్రోన్లతో ప్రతిదాడులు చేపట్టింది. ఈ పరిణామాలు మధ్యప్రాచ్యంలో మరో పెద్ద యుద్ధానికి దారితీసే ప్రమాదాన్ని సృష్టించాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా అంతర్జాతీయ చట్ట నిపుణులు, మానవహక్కుల సంస్థలు ఈ పరిణామాలపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్లోని ఆర్టికల్ 2(4) ప్రకారం, ఏ సభ్యదేశమూ మరో దేశ సార్వభౌమత్వాన్ని, భౌగోళిక సమగ్రతను లేదా రాజకీయ స్వాతంత్ర్యాన్ని ఉల్లంఘించే విధంగా బలప్రయోగం చేయకూడదు. అయితే, ఆర్టికల్ 51 ప్రకారం సాయుధ దాడి జరిగినప్పుడు ఆత్మరక్షణ (Self-Defence) హక్కు సభ్యదేశాలకు ఉంటుంది. ఈ రెండు నిబంధనల పరిధిలోనే ఇజ్రాయిల్, ఇరాన్ తమ తమ చర్యలను సమర్థించుకున్నాయి.
అయితే, ఇలాంటి వివాదాల్లో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ICJ) పాత్ర పరిమితంగానే ఉంటుంది. ఎందుకంటే, ఒక దేశంపై మరో దేశం కేసు వేయాలంటే సంబంధిత దేశాలు న్యాయస్థానం అధికార పరిధిని అంగీకరించి ఉండాలి. ఆ అంగీకారం లేకపోతే న్యాయస్థానం స్వయంగా విచారణ ప్రారంభించలేదు. అందువల్ల ఇజ్రాయిల్–ఇరాన్ వివాదంలో కూడా ICJ ప్రత్యక్షంగా జోక్యం చేసుకునే అవకాశాలు పరిమితంగా ఉన్నాయి.
ఇజ్రాయిల్ గోడ నిర్మాణంలో 2004లో సంచలన సలహా అభిప్రాయం
ఇజ్రాయిల్–పాలస్తీనా వివాదంలో 2004లో అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ఇచ్చిన "Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory" అనే సలహా అభిప్రాయం అంతర్జాతీయ న్యాయ చరిత్రలో ఒక కీలక మైలురాయిగా నిలిచింది. ఆక్రమిత పాలస్తీనా భూభాగంలో ఇజ్రాయిల్ నిర్మిస్తున్న విభజన గోడ (Separation Wall) అంతర్జాతీయ చట్టానికి విరుద్ధమని న్యాయస్థానం పేర్కొంది. ఆ గోడ వల్ల పాలస్తీనియన్ల స్వయం నిర్ణయాధికారం, సంచార స్వేచ్ఛ, ఆస్తి హక్కులు, జీవనోపాధి, విద్య, ఆరోగ్యం వంటి ప్రాథమిక హక్కులు తీవ్రంగా ప్రభావితమవుతున్నాయని అభిప్రాయపడింది. ఈ సలహా అభిప్రాయంలో న్యాయస్థానం పలు కీలకాంశాలను స్పష్టం చేసింది. ఆక్రమిత పాలస్తీనా భూభాగంలో నిర్మించిన గోడ అంతర్జాతీయ చట్టానికి విరుద్ధమని పేర్కొంది. గోడ నిర్మాణాన్ని నిలిపివేసి, ఇప్పటికే నిర్మించిన భాగాలను తొలగించాలని సూచించింది. గోడ నిర్మాణం వల్ల నష్టపోయిన పాలస్తీనియన్లకు తగిన పరిహారం చెల్లించాలని పేర్కొంది. ఏ దేశమూ ఈ చట్టవిరుద్ధ పరిస్థితిని గుర్తించకూడదని, దానికి సహకరించకూడదని స్పష్టం చేసింది. అయితే, ఈ సలహా అభిప్రాయం చట్టపరంగా ఖచ్చితమైనది కాకపోవడంతో, ఇజ్రాయిల్ దానిని అమలు చేయలేదు. గోడలోని చాలా భాగం ఇప్పటికీ కొనసాగుతోంది. ఇది న్యాయస్థానం తీర్పుల అమలులో ఎదురయ్యే పరిమితులకు స్పష్టమైన ఉదాహరణగా నిలిచింది.
ఏమి చేసి ఉండాల్సింది? ఇజ్రాయిల్–పాలస్తీనా విషయంలో..
చారిత్రాత్మక సలహా అభిప్రాయం 2024లో ఇచ్చినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థ మరింత ప్రభావవంతంగా వ్యవహరించి ఉండాల్సిన అవసరం ఉందని పలువురు అంతర్జాతీయ న్యాయ నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
సలహా అభిప్రాయంతో పాటు, ఆక్రమణ వల్ల ఏర్పడిన మానవతా సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు అంతర్జాతీయ సంస్థలు, సభ్యదేశాలు అనుసరించాల్సిన చర్యలపై మరింత స్పష్టమైన న్యాయపరమైన మార్గదర్శకాలను న్యాయస్థానం సూచించి ఉండవచ్చు.
మారణహోమం వంటి అత్యంత తీవ్రమైన ఆరోపణలకు సంబంధించిన కేసుల్లో విచారణ సంవత్సరాల తరబడి కొనసాగడం బాధితులకు న్యాయం ఆలస్యం కావడానికి దారితీస్తుంది. అందువల్ల ఇటువంటి కేసులకు ప్రత్యేక వేగవంతమైన విచారణ విధానాలను అభివృద్ధి చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
ICJ తీర్పులు అమలయ్యేలా ఐక్యరాజ్యసమితి సభ్యదేశాలు సమిష్టిగా చర్యలు తీసుకునే వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయాల్సిన అవసరం ఉంది.
ICJ – ICC మధ్య తేడా
అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం (ICJ), అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు (ICC) రెండూ హేగ్లో ఉన్నప్పటికీ, వాటి విధులు పూర్తిగా భిన్నమైనవి.
ICJ దేశాల మధ్య తలెత్తే వివాదాలను పరిష్కరిస్తుంది. ఇది ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రధాన న్యాయ అంగం.
ICC మాత్రం వ్యక్తులపై విచారణ జరుపుతుంది. యుద్ధ నేరాలు (War Crimes), మానవత్వానికి వ్యతిరేక నేరాలు (Crimes Against Humanity), జాతి హననం (Genocide), దురాక్రమణ నేరం (Crime of Aggression) వంటి తీవ్రమైన అంతర్జాతీయ నేరాలకు బాధ్యులైన వ్యక్తులపై క్రిమినల్ విచారణ నిర్వహిస్తుంది.
అందువల్ల, దక్షిణాఫ్రికా దాఖలు చేసిన మారణహోమం కేసు ICJ పరిధిలో ఉండగా, యుద్ధ నేరాలకు వ్యక్తిగత బాధ్యతను నిర్ధారించే అంశాలు ICC పరిధిలోకి వస్తాయి.
పరిమితులు.. ప్రభావాలు..
అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ప్రపంచ న్యాయవ్యవస్థలో అత్యున్నత న్యాయ సంస్థ అయినప్పటికీ, దాని ప్రభావాన్ని పరిమితం చేసే అనేక అంశాలు ఉన్నాయి.
ICJ తన తీర్పులను స్వయంగా అమలు చేసే అధికారం కలిగి లేదు. న్యాయస్థానం తీర్పు ఇచ్చిన తర్వాత దానిని అమలు చేయడానికి సభ్యదేశాల సహకారం లేదా అవసరమైతే ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి జోక్యం అవసరం. అయితే భద్రతా మండలిలో శాశ్వత సభ్యదేశాలకు ఉన్న వీటో అధికారం కారణంగా అనేక సందర్భాల్లో చర్యలు నిలిచిపోతున్నాయి.
దేశాల అంగీకారం లేకుండా ICJ వివాదాలను విచారించలేదు. అందువల్ల అనేక ప్రధాన అంతర్జాతీయ వివాదాలు న్యాయస్థానం ముందుకు రావడం లేదు.
అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థ పూర్తిగా రాజకీయ ప్రభావాలకు అతీతంగా ఉండదు. శక్తివంతమైన దేశాల దౌత్య, రాజకీయ, ఆర్థిక ప్రభావం అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థపై పరోక్షంగా కనిపిస్తుందని న్యాయ నిపుణులు తరచూ వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు.
UN విచారణ కమిషన్లో భారతీయ న్యాయవేత్తల పాత్ర
అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల పరిరక్షణలో ఐక్యరాజ్యసమితి ఏర్పాటు చేసే స్వతంత్ర విచారణ కమిషన్లు (Independent International Commissions of Inquiry) కీలకపాత్ర పోషిస్తున్నాయి. యుద్ధాలు, ఆక్రమణలు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు, అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టాల ఉల్లంఘనలపై వాస్తవాలను సేకరించి, బాధ్యతను నిర్ధారించడంలో ఈ కమిషన్లు ప్రపంచ సమాజానికి మార్గనిర్దేశం చేస్తాయి. భారతీయ న్యాయవేత్తలు కూడా అంతర్జాతీయ న్యాయరంగంలో తమ ముద్ర వేస్తున్నారు. ఒడిశా హైకోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ డాక్టర్ ఎస్. మురళీధర్ రాజ్యాంగ విలువలు, మానవ హక్కులు, న్యాయ స్వాతంత్ర్య పరిరక్షణలో చేసిన కృషికి విశేష గుర్తింపు పొందారు. ఆయన తీర్పులు నిష్పాక్షికత, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ, రాజ్యాంగబద్ధ పరిపాలనకు మార్గదర్శకాలుగా నిలిచాయి. అంతర్జాతీయ మానవ హక్కుల అంశాలపై భారతీయ న్యాయవేత్తల భాగస్వామ్యం పెరుగుతుండటం ప్రపంచ న్యాయవ్యవస్థలో భారత ప్రతిష్ఠను మరింత బలోపేతం చేస్తోంది. యుద్ధాల సమయంలో పౌరుల రక్షణ, పిల్లల హక్కులు, అంతర్జాతీయ మానవతా చట్టాల అమలు వంటి అంశాల్లో స్వతంత్ర విచారణ కమిషన్ల నివేదికలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా చర్చకు దారితీస్తున్నాయి.
ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి పాత్ర
అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం తీర్పులను అమలు చేయడంలో ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలికి కీలక పాత్ర ఉంది. ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్లోని ఆర్టికల్ 94 ప్రకారం, ఒక సభ్యదేశం ICJ తీర్పును అమలు చేయకపోతే, బాధిత దేశం భద్రతా మండలిని ఆశ్రయించవచ్చు.
అయితే, భద్రతా మండలిలో అమెరికా, రష్యా, చైనా, బ్రిటన్, ఫ్రాన్స్ అనే ఐదు శాశ్వత సభ్యదేశాలకు ఉన్న వీటో అధికారం కారణంగా అనేక సందర్భాల్లో నిర్ణయాలు రాజకీయ ప్రభావానికి లోనవుతున్నాయి. దీంతో న్యాయస్థానం ఇచ్చిన తీర్పులు ఆచరణలో పూర్తిగా అమలుకాకపోవడం తరచూ కనిపిస్తోంది.
దీంతో అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థ బలహీనంగా ఉందనే అభిప్రాయం ఏర్పడుతున్నప్పటికీ, న్యాయస్థానం ఇచ్చే తీర్పులు అంతర్జాతీయ చట్ట అభివృద్ధికి, దేశాల విదేశాంగ విధానాలకు, భవిష్యత్ న్యాయపరమైన నిర్ణయాలకు మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తూనే ఉన్నాయి.
యుద్ధాలు, సాయుధ సంఘర్షణలు, మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలు పెరుగుతున్న ప్రస్తుత పరిస్థితుల్లో అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థపై ప్రపంచ దేశాల విశ్వాసం మరింత బలపడాల్సిన అవసరం ఉంది.
ఇజ్రాయిల్–పాలస్తీనా వివాదం, గాజా సంక్షోభం, ఇజ్రాయిల్–ఇరాన్ ఉద్రిక్తతలు, ఉక్రెయిన్ వంటి సంఘర్షణలు అంతర్జాతీయ న్యాయవ్యవస్థ ముందున్న సవాళ్లను స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాయి. ఈ సంఘటనలు కేవలం రాజకీయ లేదా సైనిక సమస్యలు మాత్రమే కాదు; అంతర్జాతీయ చట్టం, మానవ హక్కులు, మానవతా విలువలకు సంబంధించిన పరీక్షలు కూడా.
అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం అనేక చారిత్రాత్మక తీర్పులు ఇచ్చినప్పటికీ, అమలు చేసే స్వంత అధికారం లేకపోవడం, సభ్యదేశాల అంగీకారంపై అధికార పరిధి ఆధారపడటం, భద్రతా మండలిలోని వీటో వ్యవస్థ, రాజకీయ ఒత్తిళ్లు, నెమ్మదైన న్యాయ ప్రక్రియ వంటి అంశాలు దాని ప్రభావాన్ని పరిమితం చేస్తున్నాయి.
అయినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ప్రపంచ న్యాయవ్యవస్థకు ఒక నైతిక దిక్సూచి. దాని తీర్పులు అంతర్జాతీయ చట్టానికి దిశానిర్దేశం చేస్తాయి, బాధితులకు ఆశను కల్పిస్తాయి. భవిష్యత్ తరాలకు న్యాయం, మానవ గౌరవం, శాంతి వంటి విలువలను పరిరక్షించే బాధ్యతను గుర్తుచేస్తాయి.
న్యాయమూర్తి దిరే త్లాది పేర్కొన్నట్లుగా: "అంతర్జాతీయ చట్టం మనం నిర్మించే వ్యవస్థకు ప్రతిబింబం; దానిని బలోపేతం చేయడం మనందరి సమిష్టి బాధ్యత." అందువల్ల, అంతర్జాతీయ న్యాయస్థానం ఒక్కటే ప్రపంచ సమస్యలన్నింటికీ పరిష్కారం కాదు. బలమైన రాజకీయ సంకల్పం, ఐక్యరాజ్యసమితి వ్యవస్థలో అవసరమైన సంస్కరణలు, అంతర్జాతీయ సహకారం, అంతర్జాతీయ చట్టాల పట్ల అన్ని దేశాల నిబద్ధత—ఈ నాలుగు కలిసి పనిచేసినప్పుడే ప్రపంచంలో శాశ్వత శాంతి, న్యాయం, మానవ గౌరవం సాకారం అవుతాయి.
ఎన్. మాధవరావు
అడ్వకేట్
కామెంట్లు (0)