పహండీ (ఒడిశా):
పండుగలు, సాంస్కృతిక వేడుకల్లో మోగే సాంప్రదాయ వాయిద్యాల వెనుక మట్టి, పశుపోషణ, గ్రామీణ జీవనం ముడిపడి ఉన్నాయనే విషయాన్ని ఒడిశాలోని బార్గఢ్ జిల్లా బిజేపూర్ బ్లాక్లోని ‘పహండీ’ అనే చిన్న గ్రామం నిరూపిస్తోంది. ఈ గ్రామంలోని దాదాపు 530 కుటుంబాలు వ్యవసాయంపై ఆధారపడి జీవిస్తుండగా, చమర్ సమాజానికి చెందిన ఎనిమిది కుటుంబాలు తరతరాలుగా సాంప్రదాయ వాయిద్యాల (బాజా) తయారీని తమ ఉపవృత్తిగా కొనసాగిస్తున్నాయి.
మట్టి, జంతు చర్మంతో జీవం పోసే కళ:
మృదంగం, ఖోల్, మదోల్, ధోల్, నిసాన్ వంటి వాద్య పరికరాల తయారీ వృత్తి కేవలం ఒక కళ మాత్రమే కాక, గ్రామీణ ప్రకృతితో అల్లుకున్న జీవనవిధానం.
ఖోల్ (వాయిద్య శరీరం):
ఈ వాయిద్యాల తయారీలో ఉపయోగించే మట్టి చాలా ప్రత్యేకమైనది. రాళ్లు, ఇతర వ్యర్థాలు లేని ఎర్రమట్టి లేదా నల్లమట్టిని దీనికోసం ఎంచుకుంటారు.
చర్మం & అలంకరణ:
మేకలు లేదా పశువుల చర్మాన్ని ఉపయోగించి ధ్వనిని ఉత్పత్తి చేసే భాగాన్ని తయారుచేస్తారు. ఆ తర్వాత సంబాల్పురీ ప్రింటెడ్ కాన్వాస్, వెదురు ముక్కలు, రంగుల దారాలతో ఈ పరికరాలను ఎంతో ఆకర్షణీయంగా అలంకరిస్తారు.
పంటల పండుగలు - జానపద రసధునులు:
పశ్చిమ ఒడిశా సాంస్కృతిక క్యాలెండర్లో ఈ వాద్య పరికరాలకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. నూతన ధాన్యాల హార్వెస్టింగ్ పండుగ అయిన ‘నుఆఖాయి’ (Nuakhai), పంటల సమయంలో చేసుకునే ‘కరమ్సాని పూజ’, అలాగే శీతల షష్ఠి, దల్ ఖాయి నృత్యాలు, దుర్గాపూజలలో ఈ వాయిద్యాలు శబ్ద తరంగాలను అందిస్తాయి. సంబాల్పురీ, దండు నృత్యం, సంచార్, దల్దులి వంటి అనేక జానపద కళారూపాలకు ఈ గ్రామీణ చేతివృత్తి కళాకారులు తయారుచేసిన పరికరాలే ప్రధాన శబ్ద వనరుగా నిలుస్తున్నాయి.
ఖండంతరాలు దాటిన నాదం:
పహండీ గ్రామంలో తయారయ్యే సాంప్రదాయ వాయిద్యాలు కేవలం ఒడిశాకే పరిమితం కాలేదు. భారతదేశంలోని పలు రాష్ట్రాలతో పాటు, నోటిమాట (Word-of-mouth) ప్రచారం ద్వారా ఆస్ట్రేలియా, సింగపూర్ వంటి విదేశీ దేశాలకు కూడా ఎగుమతి కావడం విశేషం.
ఇక్కడి కళాకారులు తయారుచేసిన వాయిద్యాలతో కళా బృందాలు భువనేశ్వర్లోని రవీంద్ర మంటపం, న్యూఢిల్లీలోని జవహర్లాల్ నెహ్రూ స్టేడియంలలో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చి ఆకట్టుకున్నాయి.
"ఒక వాయిద్యం తయారీ కొట్టు వద్దే ముగిసిపోదు. ఒక కళాకారుడు దానికి రూపాన్నిస్తే, కళాకారుడు దానికి జీవం పోస్తాడు, పండుగలు దానికి సంపూర్ణ అర్ధాన్ని ఇస్తాయి" అని స్థానిక కళాకారులు హృదయపూర్వకంగా చెబుతున్నారు. వ్యవసాయంతో ముడిపడిన మట్టి, పశు సంపద, పరంపరగా వచ్చిన నైపుణ్యం కలిసి గ్రామీణ సంస్కృతిని నేటికీ సజీవంగా ఉంచుతున్నాయి.
కామెంట్లు (0)