అక్షరాల వెలుగులో.. ఒక ప్రయాణం

ప్రతి బిడ్డ ఒక ప్రత్యేక ప్రపంచం. ఆ ప్రపంచంలోకి ప్రవేశించి, అక్షరాలతో వారిని ఆలింగనం చేసుకోగలిగితే, ఆ ప్రయత్నమే నిజమైన విద్య. ‘ప్రత్యేక పిల్లలు’ లేదా ‘ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లలు’ అనే పదం వినగానే మనకు తరచుగా ఒక సంకుచిత కోణం కనిపిస్తుంది. కానీ వారు సామర్థ్యాల సముద్రంలో తమదైన తరంగాలతో ప్రయాణించే చిన్న ఓడలు. ఈ ప్రయాణంలో వారికి దిక్సూచి వంటివి పుస్తకాలు. ఈ నేపథ్యంలో ప్రత్యేక పిల్లల కోసం రూపొందించిన పుస్తకాల ప్రపంచంలోకి ఒక చిన్న ప్రయాణం చేద్దాం.ప్రత్యేకతను అర్థం చేసుకోవడం అవసరం. ప్రత్యేక పిల్లలు అనే వర్గం విస్తృతమైంది. కొంతమంది పిల్లలకు చదవడంలో ఇబ్బంది (డిస్లెక్సియా) ఉండవచ్చు. మరికొందరు శ్రద్ధను కేంద్రీకరించలేకపోవచ్చు (ADHD).. కొందరికి దృష్టి లోపం, వినికిడి లోపం ఉండవచ్చు. ఇవికాకుండా ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ (ASD) వంటి సవాళ్లు ఉండవచ్చు.. ఈ ప్రతి పరిస్థితి, ఆ బిడ్డ ప్రపంచాన్ని చూసే తీరు, భావోద్వేగాలను వ్యక్తీకరించే విధానాన్ని మారుస్తుంది. ఒక సాధారణ పుస్తకం వారికి నిరుత్సాహాన్ని కలిగిం చవచ్చు. అందుకే ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన పుస్తకాల అవసరం ఎంతైనా ఉంది.

అక్షరాలను స్పృశించడం..

దృష్టి లోపం ఉన్న పిల్లల కోసం, చదవడం అంటే కళ్లతో చూడటం కాదు, గుండెతో స్పృశించడం. బ్రెయిలీ పుస్తకాలు ఈ పిల్లలకు జ్ఞాన ద్వారాలు తెరుస్తాయి. ఫ్రెంచ్ విద్యావేత్త లూయీ బ్రెయిలీ అనే మహనీయుడు కేవలం 15 సంవత్సరాల వయసులోనే ఈ స్పర్శ లిపిని కనిపెట్టాడు. ప్రతి సంవత్సరం జనవరి 4న ప్రపంచ బ్రెయిలీ దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటూ, అతని సృష్టికి నివాళులర్పిస్తాం. ఈ పుస్తకాలు ఆ బిడ్డలకు స్వతంత్రతను బహూకరిస్తాయి. బ్రెయిలీ పుస్తకాల ద్వారా విద్యావకాశాలు, సమగ్ర విద్యను అందించే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి

కళ్లకు విందులు..

పెద్ద ముద్రణలు తక్కువ దృష్టి ఉన్న పిల్లలకు లేదా చదవడంలో ఇబ్బందిపడే పిల్లలకు పెద్ద ముద్రణ పుస్తకాలు, రంగురంగుల బొమ్మల పుస్తకాలు ఎంతో సహాయకారిగా ఉంటాయి. పెద్ద అక్షరాలు, స్పష్టమైన చిత్రాలు వారి దృష్టిని ఆకర్షించి, చదవడం పట్ల ఆసక్తిని పెంచుతాయి. చాలా చిన్న వయసులోనే పిల్లల్లో పుస్తకాల పట్ల ప్రేమను పెంపొందించడానికి ఇవి బాగా దోహదపడతాయి.

వీధి పిల్లల కోసం కథలు..

నేడు తెలుగులో సుమారు 600 కి పైగా బాలల పుస్తకాలు ప్రచురితమవుతున్నాయి. కానీ మనం ఇంకా ప్రత్యేక పిల్లల కోసం ప్రత్యేక కథలను సృష్టించాల్సిన అవసరం ఉంది. ఉదాహరణకు, ఆటిజం ఉన్న పిల్లల కోసం సామాజిక కథలు (Social Stories) చాలా ప్రభావవంతంగా పనిచేస్తాయి. ఇటీవల ఆటిజం బారిన పడిన పిల్లల తల్లిదండ్రుల కోసం ఒక ప్రత్యేక పుస్తకాన్ని ప్రచురించిన సంఘటన జరిగింది. అలాగే డిస్లెక్సియా పిల్లల కోసం ప్రత్యేక ఫాంట్లు, రంగుల కాగితాలతో పుస్తకాలు రూపొందించ
బడుతున్నాయి.

తల్లిదండ్రులు, ఉపాధ్యాయులు ఏం చేయాలి..

ప్రత్యేక పిల్లల కోసం పుస్తకాన్ని ఎంచుకోవడం అనేది సున్నితమైన ప్రక్రియ. పిల్లల అవసరాలను గుర్తించండి. వారికి కావలసింది స్పర్శ అనుభవమా, స్పష్టమైన చిత్రాలా, లేక వినికిడి సహాయమా? ఒక్కో బిడ్డకు ఒక్కో రకమైన పుస్తకం సరిపోతుంది. సహాయక వనరులను ఉపయోగించుకోండి. నేషనల్ బుక్ ట్రస్ట్ (NBT) వంటి సంస్థలు తరచుగా ప్రత్యేక పిల్లల కోసం పుస్తకాలను విడుదల చేశాయి. కథను అనుకరించండి. ఒక కథను చదివిన తర్వాత, దానిని నాటకంగా మార్చడం, బొమ్మలు గీయడం ద్వారా పిల్లలోని సృజనాత్మకతను బయటికి తీయవచ్చు. సమ్మిళిత విద్యా విధానంలో ఇది చాలా ముఖ్యమైన భాగం.

మార్పు కోసం ఒక పిలుపు..

ప్రత్యేక పిల్లలు ఒక భారం కాదు, వారు సమాజానికి ఒక వరం. వారి ప్రపంచాన్ని అక్షరాలతో నింపడం మనందరి బాధ్యత. ఈ రంగంలో ప్రత్యేకించి తెలుగు భాషలో ఇంకా చాలా పుస్తకాలు అవసరం. రచయితలు, ప్రచురణకర్తలు ఈ అంశంపై మరింత దృష్టి పెట్టాలి.
ఇది ప్రత్యేక పిల్లల కోసం పుస్తకాల ప్రాముఖ్యతను అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక చిన్న ప్రయత్నం. మనం ఒక్కసారి మన చుట్టూ ఉన్న ప్రత్యేక పిల్లలను చూసి, వారి కోసం ఏదైనా మంచి పుస్తకాన్ని కనుగొని, వారికి చదివి వినిపిస్తే, ఆ అనుభవం ఎంతో అద్భుతంగా ఉంటుంది. పుస్తకాల ద్వారా ప్రతి బిడ్డలోను ఒక కొత్త ప్రపంచాన్ని సృష్టించుకోవచ్చు – అది సాధ్యం కూడా.

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా..

ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల అవసరాలను తీర్చే పుస్తకాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. వాటిలో బాగా ప్రసిద్ధి చెందిన కొన్ని పుస్తకాలలో ‘సూసన్ లాఫ్స్’, ఆర్లీన్ మాగ్వైర్ రచించిన ‘స్పెషల్ వే’, రెబెక్కా ఇలియట్ రచించిన ‘జస్ట్ బికాజ్’ మరెన్నో ఉన్నాయి. కానీ, నిజం చెప్పాలంటే భారతదేశంలో, భిన్న సామర్థ్యం కలిగి ఉండటం అనేది ఇప్పటికీ ఒక నిషిద్ధ విషయంగానే ఉంది. ఈ గందరగోళం తొలగిపోతూ, ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల విషయంలో తల్లిదండ్రులు ఈ వాస్తవాన్ని అంగీకరిస్తున్నప్పటికీ, విదేశాలలో అందుబాటులో ఉన్నటువంటి పుస్తకాల సమాహారం భారతదేశంలో ఆ స్థాయిలో లేవనేది విశ్లేషకుల మాట.

ప్రత్యేక ముద్ర వేయొద్దు..

‘సింప్లీ నంజు’ పుస్తక రచయిత్రి జైనాబ్ సులేమాన్ మాట్లాడుతూ ‘ఈ ధోరణి నెమ్మదిగా ప్రజల మనసుల్లోకి చొచ్చుకుపోతోంది. దీనివల్ల మరింతమంది రచయితలు ప్రత్యేక అవసరాలున్న పిల్లల గురించిన కథలతో ముందుకు వస్తున్నారు. అయితే ఆ పిల్లలకు ‘‘ప్రత్యేకం’’ అనే ముద్ర వేయకూడదని అన్నారు. ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల గురించి డక్‌బిల్ పబ్లిషర్స్ ప్రచురించిన కొన్ని పుస్తకాలలోని సంగ్రహాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి. జైనాబ్ సులైమాన్ రచించిన ‘ సింప్లీ నంజు ‘ అనే ఈ పుస్తకం, వెన్నెముక లోపంతో బాధపడే నంజు అనే ఒక చిన్న బాలుడి కథ. అతను ప్రత్యేక అవసరాలు గల పిల్లల పాఠశాలలో చదువుతాడు. తన పాఠశాలలో క్లాస్ టాపర్ల నోట్‌బుక్‌ల నుండి పేజీలను దొంగిలించి, చించేయడానికి ఎవరు ప్రయత్నిస్తున్నారో కనుక్కోవడమే అతని లక్ష్యం. కాబట్టి, ఈ కథ ప్రత్యేక అవసరాలు గల ఒక బాలుడి చుట్టూ అల్లుకున్నప్పటికీ, ఇది ఒక సాధారణ పాఠశాలలాగే తోటి విద్యార్థుల నుండి వచ్చే వేధింపులు, ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కోవడం గురించి కూడా తెలియజేస్తుంది.
విభూతి క్యాట్ – శిఖండిన్ రచించిన ఈ పుస్తకం, సంభాషణ నైపుణ్యాల సమస్యల కారణంగా తక్కువగా మాట్లాడే మాగేష్ అనే అబ్బాయి గురించినది. అతనికి కళపై అమితమైన శ్రద్ధ, అందులో మంచి ప్రావీణ్యం ఉంటాయి. కళ ద్వారా, ముఖ్యంగా పిల్లల చిత్రాలు గీయడం ద్వారా అతను తన కంటూ ఒక ప్రత్యేక మార్గాన్ని ఎలా ఏర్పరుచు కుంటాడో ఈ పుస్తకం వివరి స్తుంది. కేవలం ఇవి రెండు ఉదాహరణలు మాత్రమే.