భిన్నత్వంలో ఏకత్వం ... అదే భారతదేశం గొప్పతనం

భారతదేశం భిన్నత్వంలో ఏకత్వానికి ప్రతీక. అనేక భాషలు, మతాలు, సంస్కృతులు, సంప్రదాయాలు, కళారూపాలు కలగలిసిన మన దేశం ఒక అందమైన పూలమాల వంటిది. ఒక్కో పువ్వుకు ఒక్కో రంగు, ఒక్కో పరిమళం ఉన్నా, అవన్నీ కలిసినప్పుడే పూలమాల మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది. అలాగే విభిన్న సంస్కృతులు, భిన్నమైన జీవన విధానాలు కలిసినప్పుడే భారతీయ సమాజం ప్రత్యేకత సంతరించుకుంటుంది. అందరినీ ఒకే విధంగా మార్చడం కాదు, భిన్నత్వాన్ని గౌరవిస్తూ సమాన హక్కులతో కలిసి జీవించడమే భారతీయతలోని అసలైన గొప్పతనం.

భారతదేశ సంస్కృతి పండుగలు, ఆచారాలకే పరిమితం కాదు. సంగీతం, నృత్యం, సాహిత్యం, చిత్రకళ, శిల్పకళ, జానపద కళలు ప్రజల జీవన విధానంలో అంతర్భాగంగా ఉన్నాయి. కూచిపూడి, భరతనాట్యం, కథక్‌, ఒడిస్సీ, కథాకళి, మణిపురి వంటి శాస్త్రీయ నృత్యరీతులు వివిధ ప్రాంతాల సాంస్కృతిక వైభవాన్ని చాటుతాయి. బుర్రకథ, హరికథ, ఒగ్గుకథ, తోలుబొమ్మలాట వంటి జానపద కళారూపాలు ప్రజల అనుభవాలను, కష్టసుఖాలను, సామాజిక సమస్యలను తరతరాలకు అందిస్తాయి. శాస్త్రీయ కళలు, జానపద కళలు రెండూ మన సమాజపు సృజనాత్మకతకు ప్రతీకలు. ప్రాంతాలు వేరైనా, భాషలు వేరైనా కళలు మనుషుల హృదయాలను కలుపుతాయి.

భాషా వైవిధ్యం భారతదేశ సాంస్కృతిక సంపదలో కీలకమైనది. తెలుగు సాహిత్యంలోని మాధుర్యం, తమిళ సాహిత్యంలోని ప్రాచీనత, బెంగాలీ సాహిత్యంలోని సృజనాత్మకత, ఉర్దూ కవిత్వంలోని సున్నితమైన భావాలు, హిందీ సహా ఇతర భారతీయ భాషల సాహిత్య సంపద మన దేశ మేధో వికాసానికి తోడ్పడ్డాయి. ప్రతి భాషలో ఒక సమాజపు చరిత్ర, జీవనానుభవాలు, ఆలోచనా విధానం నిక్షిప్తమై ఉంటాయి. ఒక భాషను ప్రేమించడం కోసం మరో భాషను తక్కువ చేయాల్సిన అవసరం లేదు. ఇతర భాషలను నేర్చుకోవడం, వాటి సాహిత్యాన్ని తెలుసుకోవడం మన అవగాహనను విస్తృతం చేస్తుంది. భాష ప్రజల మధ్య సంబంధాలను పెంచే సాధనంగా ఉండాలి తప్ప, ఆధిపత్యానికి లేదా విభజనకు సాధనంగా మారకూడదు.

మతపరమైన వైవిధ్యం కూడా భారతీయ సమాజంలో భాగం. దీపావళి, రంజాన్‌, క్రిస్మస్‌, గురునానక్‌ జయంతి వంటి పండుగలు ప్రజల జీవితాల్లో ఆనందాన్ని నింపుతాయి. ఒకరి పండుగలో మరొకరు పాల్గొనడం, భిన్నమైన ఆచారాలను గౌరవించడం సామాజిక సామరస్యానికి నిదర్శనం. మత విశ్వాసాలు వ్యక్తిగతమైనవైనా, సమానత్వం, కరుణ, సోదరభావం వంటి విలువలు సమాజాన్ని కలిపి ఉంచుతాయి. మతం, భాష, ప్రాంతం ఆధారంగా మనుషులను వేరు చేయకుండా, ప్రతి ఒక్కరినీ సమాన గౌరవంతో చూడగలిగినప్పుడే భారతీయ సంస్కృతిలోని విశాల దృక్పథం ప్రతిఫలిస్తుంది.

స్వాతంత్య్ర పోరాటం అందించిన ఐక్యతా స్ఫూర్తి

భారత స్వాతంత్య్ర ఉద్యమం భిన్నత్వంలో ఏకత్వానికి చారిత్రక ఉదాహరణ. వివిధ ప్రాంతాలకు చెందిన ప్రజలు, భిన్న భాషలు మాట్లాడే నాయకులు, అనేక మతాలకు చెందిన పౌరులు వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా ఒకే లక్ష్యంతో పోరాడారు. స్వాతంత్య్రం కోసం సాగిన ఉద్యమం దేశ ప్రజల్లో ఐక్యతా భావాన్ని పెంపొందించింది. రాజ్యాంగం అమలులోకి వచ్చిన తరువాత సమానత్వం, స్వేచ్ఛ, న్యాయం, సౌభ్రాతృత్వం వంటి విలువలు భారత ప్రజాస్వామ్యానికి పునాదులయ్యాయి.

ఈ విలువలు రాజ్యాంగ పీఠికలో ప్రకటించిన ఆదర్శాలకే పరిమితం కాకుండా ప్రజల దైనందిన జీవితాల్లో ప్రతిఫలించాలి. ప్రకృతి విపత్తులు, ప్రమాదాలు, ఇతర సంక్షోభాల సమయంలో ప్రజలు కుల, మత, భాషా, ప్రాంతీయ భేదాలను పక్కనపెట్టి ఒకరికొకరు సహాయం చేసుకోవడం మన సమాజంలోని మానవీయతకు నిదర్శనం. అయితే, ఐక్యత అనేది భేదాభిప్రాయాలు లేకపోవడం కాదు. భిన్నమైన అభిప్రాయాలను ప్రజాస్వామికంగా వ్యక్తం చేసుకునే స్వేచ్ఛను గౌరవిస్తూ, పరస్పర విభేదాలను చర్చల ద్వారా పరిష్కరించుకోవడమే నిజమైన ఐక్యత.

భిన్నత్వాన్ని దెబ్బతీస్తున్న విభజన ధోరణులు ....

భారతదేశ బలం దాని వైవిధ్యంలోనే ఉంది. కానీ ఈ వైవిధ్యాన్ని గౌరవించాల్సిన చోట ఏకరూపతను ప్రోత్సహించే ధోరణులు పెరగడం ఆందోళనకరం. 2014లో కేంద్రంలో బీజేపీ అధికారంలోకి వచ్చిన తరువాత దేశంలో మత, భాషా, సాంస్కృతిక అంశాలు రాజకీయ చర్చల్లో మరింత వివాదాస్పదంగా మారాయి. హిందుత్వ రాజకీయాల ప్రభావం, మతపరమైన గుర్తింపుల ఆధారంగా ప్రజలను సమీకరించే ధోరణులు, మైనారిటీల భద్రతపై వ్యక్తమవుతున్న ఆందోళనలు దేశ లౌకిక స్వభావంపై చర్చకు దారితీశాయి.

భిన్నమైన ఆహారపు అలవాట్లు, వస్త్రధారణ, ఆరాధనా పద్ధతులు, జీవనశైలులను అనుమానంతో చూడటం సామాజిక విభేదాలను పెంచుతుంది. మెజారిటీకి చెందిన సంస్కృతే దేశ సంస్కృతిగా, ఇతరుల సంస్కృతులు తక్కువ ప్రాధాన్యం కలిగినవిగా భావించడం భారతీయ సమాజ చరిత్రకు విరుద్ధం. భారతీయ సంస్కృతి అనేది ఒకే సంప్రదాయం నుంచి ఏర్పడింది కాదు. అనేక ప్రజా సమూహాల పరస్పర సంబంధాలు, సాంస్కృతిక మార్పిడులు, సామాజిక ఉద్యమాలు, కళా సాహిత్య సంప్రదాయాల కలయికతో అది వికసించింది.

మతాన్ని రాజకీయ ప్రయోజనాలకు ఉపయోగించడం ప్రజల మధ్య అనుమానాలను పెంచుతుంది. ఏ మతానికి చెందిన పౌరుడైనా సమాన హక్కులు, భద్రత, గౌరవం పొందాలి. మత స్వేచ్ఛతో పాటు ఇతరుల విశ్వాసాలను గౌరవించే సంస్కారం పెంపొందించాలి. మత సామరస్యం అంటే కేవలం ఘర్షణలు లేకపోవడం కాదు; వివక్షకు తావులేని వాతావరణాన్ని సృష్టించడం, అన్ని వర్గాల ప్రజలకు సమాన అవకాశాలు కల్పించడం కూడా. లౌకికవాదం ఏ మతానికీ వ్యతిరేకం కాదు. అన్ని మతాల పట్ల సమాన గౌరవం, పౌరుల హక్కుల పరిరక్షణ దాని ప్రధాన లక్ష్యం.

భాషా సమానత్వమే సాంస్కృతిక ప్రజాస్వామ్యం

తెలుగు, తమిళం, కన్నడం, మలయాళం, మరాఠీ, బెంగాలీ, అస్సామీ, ఒడియా, పంజాబీ, ఉర్దూ, హిందీ తదితర భాషలు తమదైన సాహిత్య, సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని కలిగి ఉన్నాయి. భాష అనేది కేవలం సమాచార మార్పిడి సాధనం మాత్రమే కాదు; అది ఒక సమాజపు జ్ఞాపకం, చరిత్ర, ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక. మాతృభాషలో విద్యను అభ్యసించే అవకాశం, స్థానిక భాషల్లో పరిపాలనా సేవలు అందుబాటులో ఉండటం ప్రజాస్వామ్య భాగస్వామ్యాన్ని పెంచుతాయి.

ఇతర భాషలను నేర్చుకోవడాన్ని ప్రోత్సహించడం మంచిదే. అయితే, ఒక భాషను బలవంతంగా రుద్దడం, ఇతర భాషలకు తక్కువ ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ప్రాంతీయ అసంతృప్తికి దారితీయవచ్చు. భాషా విధానాలు రూపొందించేటప్పుడు రాష్ట్రాల అభిప్రాయాలు, విద్యార్థుల అవసరాలు, స్థానిక పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి. భారతీయ భాషలన్నింటి అభివృద్ధికి సమాన అవకాశాలు కల్పించాలి. ఒక భాష అభివృద్ధి చెందడం మరో భాష క్షీణతకు కారణం కాకూడదు.

ఆర్థిక సమానత్వంతోనే సమగ్రాభివృద్ధి

రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి ప్రజాస్వామ్య సమాఖ్య వ్యవస్థలో కీలకమైన అంశం. విద్య, వైద్యం, వ్యవసాయం, ఉపాధి, సంక్షేమ కార్యక్రమాల అమలుకు రాష్ట్రాలకు తగిన వనరులు అవసరం. జీఎస్టీ అమలు తరువాత రాష్ట్రాల పన్నుల విధానంలో గణనీయమైన మార్పులు వచ్చాయి. కేంద్ర పన్నుల్లో రాష్ట్రాలకు లభించే వాటా, సెస్‌లు, సర్‌ఛార్జీల వినియోగం, కేంద్ర పథకాల నిధుల విడుదల వంటి అంశాలపై కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ సమస్యలకు పారదర్శకమైన, న్యాయబద్ధమైన పరిష్కారాలు అవసరం.

అభివృద్ధిని కేవలం స్థూల ఆర్థిక వృద్ధి, పెద్ద పరిశ్రమలు, కార్పొరేట్‌ సంస్థల విస్తరణతోనే కొలవలేం. వ్యవసాయ కార్మికులు, చిన్న రైతులు, అసంఘటిత రంగ కార్మికులు, పేద ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడుతున్నాయా లేదా అన్నదీ ముఖ్యమే. వెనుకబడిన ప్రాంతాలకు తగిన నిధులు, విద్యా వైద్య సదుపాయాలు, ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించాలి. ప్రాంతాల మధ్య, సామాజిక తరగతుల మధ్య అసమానతలు తగ్గినప్పుడే అభివృద్ధి ఫలాలు అందరికీ చేరతాయి.

రాష్ట్రాల అభివృద్ధి, సామాజిక న్యాయం, ఆర్థిక సమానత్వం పరస్పర సంబంధం కలిగిన అంశాలు. ఒక ప్రాంతం వెనుకబడితే అక్కడి ప్రజల అవకాశాలు పరిమితమవుతాయి. ప్రజలకు నాణ్యమైన విద్య, ఆరోగ్య సేవలు, ఉపాధి లభించినప్పుడే వారు దేశ అభివృద్ధిలో సమర్థంగా భాగస్వాములు కాగలరు. సమగ్ర అభివృద్ధి అంటే ప్రతి ప్రాంతానికి, ప్రతి వర్గానికి గౌరవప్రదమైన జీవనానికి అవసరమైన అవకాశాలు కల్పించడం.

వైవిధ్య పరిరక్షణే భవిష్యత్తుకు భరోసా

భారతదేశ సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని కాపాడుకోవాలంటే కళాకారులను, రచయితలను, భాషా పరిశోధకులను, జానపద కళాకారులను ప్రోత్సహించాలి. అంతరించిపోతున్న కళారూపాలను పునరుద్ధరించాలి. పాఠశాలల్లో వివిధ ప్రాంతాల చరిత్ర, సాహిత్యం, సంగీతం, కళల గురించి పిల్లలకు పరిచయం చేయాలి. ఇతర రాష్ట్రాల సంస్కృతులను తెలుసుకునే అవకాశాలు కల్పించాలి. సామాజిక మాధ్యమాలు, ఆధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని సాంస్కృతిక జ్ఞానాన్ని విస్తరించేందుకు వినియోగించాలి.

వైవిధ్యాన్ని గౌరవించడం అంటే గతంలోని ప్రతి సంప్రదాయాన్ని ప్రశ్నించకుండా అంగీకరించడం కూడా కాదు. కుల వివక్ష, అంటరానితనం, లింగ అసమానతలు వంటి అన్యాయాలను సంప్రదాయం పేరుతో సమర్థించకూడదు. మానవ గౌరవం, సమానత్వం, స్వేచ్ఛకు విరుద్ధమైన ఆచారాలను సంస్కరించాలి. మన వారసత్వంలోని మానవీయ విలువలను పరిరక్షిస్తూ, సమాజాన్ని మరింత ప్రజాస్వామికంగా, సమానత్వ దిశగా అభివృద్ధి చేయాలి.

భారతదేశ గొప్పతనం అందరూ ఒకే భాష మాట్లాడటంలోనో, ఒకే మతాన్ని అనుసరించటంలోనో, ఒకే సంప్రదాయాన్ని పాటించటంలోనో లేదు. అనేక భాషలు మాట్లాడుతూ, భిన్నమైన పండుగలు జరుపుకుంటూ, విభిన్న కళారూపాలను ఆదరిస్తూ, విభిన్న అభిప్రాయాలను వ్యక్తం చేస్తూ కూడా సమాన హక్కులతో కలిసి జీవించడంలోనే ఉంది. ఈ వైవిధ్యాన్ని కాపాడటానికి రాజ్యాంగ విలువలను గౌరవించాలి. మత సామరస్యాన్ని పెంపొందించాలి. రాష్ట్రాల హక్కులను పరిరక్షించాలి. ఆర్థిక, సామాజిక అసమానతలను తగ్గించాలి.

భిన్నత్వాన్ని బలహీనతగా కాకుండా బలంగా మార్చుకోవాలి. విభజన రాజకీయాలకు బదులుగా ప్రజల ఐక్యతకు, ఆధిపత్య ధోరణులకు బదులుగా సమానత్వానికి, వివక్షకు బదులుగా సోదరభావానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ప్రజాస్వామ్యం, లౌకికవాదం, సామాజిక న్యాయం, సమాఖ్య స్ఫూర్తి బలోపేతమైనప్పుడే భారతదేశం నిజమైన అర్థంలో అభివృద్ధి చెందుతుంది.

భిన్నత్వం మన అందం... ఐక్యత మన బలం. ఈ రెండింటినీ కాపాడుకోవడమే భారతీయులుగా మనందరి బాధ్యత. అదే భారతదేశం గొప్పతనం.

సమాఖ్య వ్యవస్థే ప్రజాస్వామ్యానికి బలం

భారతదేశంలో ప్రస్తుతం 28 రాష్ట్రాలు, 8 కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. రాష్ట్రాల ఏర్పాటులో భాషా, సాంస్కృతిక గుర్తింపులతో పాటు ప్రజల ఆకాంక్షలు, పరిపాలనా సౌలభ్యం, ప్రాంతీయ అభివృద్ధి అవసరాలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రాల ఏర్పాటు ప్రజాస్వామ్య భారతదేశ నిర్మాణంలో ముఖ్యమైన మలుపు. స్థానిక భాషలో పరిపాలన, ప్రజలకు ప్రభుత్వ వ్యవస్థ చేరువ కావడం, ప్రాంతీయ సమస్యలకు తగిన ప్రాధాన్యం లభించడం ఈ ప్రక్రియ ద్వారా సాధ్యమయ్యాయి.

భారత రాజ్యాంగం కేంద్రానికి, రాష్ట్రాలకు నిర్దిష్టమైన అధికారాలను కేటాయించింది. రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తి సమాఖ్య వ్యవస్థలో అంతర్భాగం. వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, స్థానిక పాలన వంటి రంగాల్లో రాష్ట్రాల అవసరాలు భిన్నంగా ఉంటాయి. అందువల్ల అన్ని ప్రాంతాలకు ఒకే విధమైన విధానాలను అమలు చేయడం కంటే, జాతీయ లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా రాష్ట్రాల పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకోవడం అవసరం.

కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల మధ్య అధికారాలు, నిధుల పంపిణీ, విధాన నిర్ణయాల విషయంలో సహకారం ఉండాలి. రాష్ట్రాల అభిప్రాయాలను పట్టించుకోకుండా కీలక నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, గవర్నర్‌ వ్యవస్థను రాజకీయ వివాదాలకు వేదికగా మార్చడం, రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్వేచ్ఛను పరిమితం చేసే చర్యలు సమాఖ్య స్ఫూర్తిపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతాయి. కేంద్రం బలంగా ఉండటం ఎంత ముఖ్యమో, రాష్ట్రాలు తమ రాజ్యాంగబద్ధమైన అధికారాలను వినియోగించుకోగలగడం కూడా అంతే ముఖ్యం. రాష్ట్రాల హక్కులను పరిరక్షించడం దేశ సమైక్యతకు విరుద్ధం కాదు; ప్రజాస్వామ్యాన్ని మరింత బలోపేతం చేసే మార్గం.

కె.ఎస్. లక్ష్మణరావు

జనవిజ్ఞాన వేదిక రాష్ట్ర అధ్యక్షులు,

మాజీ శాసనమండలి సభ్యులు

8309965083